ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )
296
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )
( 445 ) سال چهار صد و چهل و هفت بيان فتنه بين سنى و شيعه در بغداد در محرم اين سال فتنه ميان مردم كرخ و غيرهم از سنيان بيش از پيش گسترش يافت . ابتداى اين پيش آمد از اواخر سال 444 آغاز شده بود . اكنون با گسترش ، شر فزونى پيدا كرد . و مراقبت سلطان بدور افكنده شد و گروهى از تركها با هر دو دسته درآميختند . همين كه فتنه شدت يافت . سركردگان سپاهى گرد آمدند و اتفاق كردند همه با هم سوار بشوند و به محلات شهر بروند و اشرار و تبهكاران را كيفر بدهند . و بنا به اين تصميم حركت كردند و در كرخ مردى علوى را گرفتند و كشتند . زنانشان بشوريدند و گيسوان پريشان كردند . و شيون به استغاثه كشيدند . عامهء مردم بدنبالشان افتادند و ميان آنها ، يعنى زنان و مردم عامه از اهالى كرخ قتال شديدى رويداد . تركها بازارهاى كرخ را به آتش كشاندند و بسيارى از ساختمانها بسوخت و به خاك پيوست و بسيارى از اهالى كرخ از آنجا منتقل به محلات ديگر شهر شدند . فرماندهان سپاهى از اعمالى كه انجام داده بودند ، پشيمان شدند . و اما القائم بامر اللّه كار آنها پسنده ندانست و به اصلاح حال اقدام كرد . و مردم پس از آنكه فواعد و ضوابط امر در ديوان استوار گرديد و دست تركها از تجاوز به آنها كوتاه شد به كرخ برگشتند . بيان پيروزى ملك رحيم بر ارجان و نواحى آن در جمادى الاولاى اين سال ، ملك رحيم بر شهر ارجان چيره گرديد و سپاهيانى