ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )
149
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )
تاريخ جمادى الثانية انجام گرفت . در جشن عروسى آن دو تمام اهالى سامرا دعوت و حاضر شدند . تغارهاى سيمين پر از عطر نهاده و عموم مردم را عطر مىزدند و مردان بريش مىماليدند . در آن سال محمد بن عبد اللّه ورثانى در محل « ورثان » تمرد نمود ولى بعد تسليم و بر معتصم وارد شد . از معتصم امان گرفت و در سنه دويست و بيست و پنج رسيد . ناطس رومى درگذشت و در شهر سامرا نعش او را بدار آويختند . دار او در جنب دار بابك نصب گرديد . در آن سال ابراهيم بن مهدى ( كه يك سال خليفه بغداد شده بود ) در گذشت و آن در ماه رمضان بود . معتصم بر او نماز خواند . محمد بن داود هم امير الحاج بود . فتنه در افريقا ميان عيسى بن ريعان ازدى و « لواته » و « رواغه » و « مكناسه » بر پا شد و بجنگ كشيد كه چندين نبرد ميان محل « قفصه » و « قسطيليه » رخ داد و آخر الامر عيسى همه را كشت و فتنه را پايان داد . اهالى « سجلماسه » با جيحون بن مدرار بن يسع متحد شده كه او را امير خود نمايند و برادرش را كه امير بود طرد و اخراج كنند . برادرش ابن تقيه بود و چون ميمون مذكور پيروز و رستگار شد پدر و مادر خود را بيكى از قصبات تابع « سجلماسه » فرستاد نوح بن اسد در ما وراء النهر « كاسان » ( نه كاشان ) و او رشت را گشود زيرا اهالى آن دو محل عهد خود را ( با مسلمين ) شكسته بودند علاوه بر آن در محل « اسبيجاب » را هم گشود و گرداگرد آن ديوار و حصار كشيد و حتى باغ و موستان و كشتزار مردم آن سرزمين را در داخل محوطه ديوار نمود كه محفوظ و مصون باشد . در آن سال ابو عبيد القاسم بن سلام امام علم نحو درگذشت . عمر او شصت و هفت سال و وفات او در مكه بود « سلام » بتشديد لام است .