ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )
53
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )
دستور داد فورا سى هزار دينار بدهد . سى هزار دينار حاضر و پيشاپيش او حمل شد . بيان خلافت رشيد بن مهدى در آن سال براى ( خلافت ) رشيد هارون بن محمد بن عبد اللّه بن محمد بن على بن عبد اللّه بن عباس بيعت گرفته شد و آن در شب مرگ هادى بود . سن او هنگام خلافت بيست و دو سال بود . مادرش خيزران ( كنيز ) يمانى از « جرش » بود او در شهر رى در آخر ماه ذى الحجه سنه صد و چهل و پنج متولد شد ( كه پدرش امير آن سامان بود ) گفته شده در اول ماه محرم سنه صد و چهل و نه متولد شد . فضل بن يحيى برمكى هفت روز قبل از او متولد شد كه مادر فضل بن يحيى رشيد را شير مىداد و مادر رشيد هم فرزند يحيى را شير مىداد ( هر دو برادر رضاعى بودند ) . چون هادى درگذشت يحيى در زندان بود و هادى قصد قتل او را داشت همين كه خبر مرگ هادى رسيد هرثمة بن اعين هارون الرشيد را بر مسند خلافت نشاند و هارون به او دستور داد كه يحيى را از محبس خارج كند كه هادى قصد قتل او را داشت هرثمه او را آزاد كرد و هارون او را وزير خود نمود و دستور داد نامهها بشهرها نوشته و خبر مرگ هادى و خلافت رشيد را بدهد . گفته شد چون هادى درگذشت هارون در خواب عميق فرو رفته بود يحيى بن خالد او را بيدار كرد و گفت : برخيز اى امير المؤمنين رشيد گفت : تا كى تو مرا مرعوب مىكنى و مرا بخلافت مىستائى اگر كسى خبر گفته ترا بهادى بدهد من چه حالى خواهم داشت ؟ يحيى مژده خلافت و خبر هلاك هادى و خاتم خلافت را به او داد . در آن هنگام كه هر دو سرگرم گفتگو بودند رسولى رسيد و مژده تولد فرزند او را داد او نامش را عبد اللّه نهاد كه او مأمون باشد . رشيد برخاست و جامه بر تن كرد و بيرون رفت بر جنازه هادى نماز خواند و آن در عيساباد بود .