ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )
147
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )
بيان واقعه موصل كه بواقعهء ميدان معروف شده است در آن سال واقعه ميدان در موصل ميان يمانيها و نزاريها رخ داد . سبب آن اين بود كه عثمان بن نعيم برجمى به محل « ديار مضر » رفت و از قبيله از دو يمانىها شكايت كرد و گفت : آنها ما را خوار و حق ما را پامال مىكنند . عدهء قريب بيست هزار مرد جنگى با او تجهيز شده بموصل رفتند . على بن حسن همدانى ( همدان قبيله ) كه موصل را در دست داشت نمايندهء نزد آنها فرستاد و علت لشكر كشى را پرسيد . آنها علت را گفتند و او تعهد كرد كه پس از آن آنها را خشنود خواهد نمود ولى عثمان نپذيرفت على با عده چهار هزار تن از شهر خارج و آماده جنگ شد . مقابله رخ داد و نبردى سخت واقع شد نزاريها مغلوب شدند و گريختند و على هر كه را يافت به خون كشيد و خود به شهر بازگشت . بيان حوادث در آن سال حسن هرشى با گروهى از اوباش و عده بسيارى از اعراب قيام و براى خلافت رضا از آل محمد دعوت كرد ( رضا از آل محمد شخص غير معين كه پس از پيروزى بانتخاب او راضى خواهند شد به شرط اينكه از خاندان محمد باشد و اين عقيده شيعيان آل محمد بود ) . هرشى برود نيل رسيد و باج و خراج گرفت و اموال مردم دهنشين را بيغما برد . ( رود نيل در عراق ) در آن سال سفيان بن عيينه هلالى ( يكى از بزرگترين علماء و فقهاء اسلام بود ) در مكه وفات يافت او در سنه صد و نه متولد شده بود و در سن شصت و سه در گذشت . يحيى بن سعيد قطان هم در ماه صفر در گذشت او در سنه صد و بيست متولد شده بود .