ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )

113

الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )

اول بمدينه رفت در آنجا سه عطا داد . خود ( كه خليفه بود ) يك عطا ( انعام ) داد . فرزندش محمد امين عطاى ديگر و فرزند ديگرش عبد اللّه مأمون عطاى سيم را داد . سپس به مكه رفت و بمردم آن سامان هم مال بسيار داد عطاى او بالغ بر صد هزار هزار ( صد مليون ) و پنجاه هزار دينار ( زر ) گرديد . رشيد عراق و شام و بلاد مغرب را بفرزندش امين سپرد و خراسان تا همدان تا آخر خاور زمين ( از بلاد ايران ) را بمأمون واگذار كرد . براى فرزند ديگرش قاسم بيعت ولايت‌عهد را بعد از مأمون گرفت و به او لقب مؤتمن داد . جزيره و مرزها و مراكز شهرستانها را به او واگذار كرد . عبد الملك بن صالح هم عهده‌دار تربيت او شد . خلع يا اثبات او را به عهده مأمون گذاشت . چون رشيد به مكه رسيد فرزندان و دانشمندان و فقها ، و قضات و سالاران و بزرگان قوم همراه او بودند و عهدنامه ولايت‌عهد را نوشت و علماء و بزرگان را گواه آن قرار داد كه بر امين شهادت دادند كه او بايد نسبت بمأمون وفادار باشد . براى مأمون و ولايت‌عهد او هم عهد نامه نوشت و آنها را گواه گرفت كه او نسبت بامين بايد وفادار باشد . هر دو عهدنامه را در كعبه آويخت . باز در خود كعبه پيمان هر دو را تجديد و تأكيد كرد ( كه بعد هر دو نقض شد ) . چون رشيد آن كار را انجام داد مردم گفتند او ميان آن دو فتنه و شر و جنگ ايجاد كرد . مردم از عاقبت كار آنان بيمناك و بآينده بدبين شدند و ترسيدند آنچه پيش بينى كردند واقع شد . پس از آن رشيد در سنهء صد و هشتاد و نه سوى كرمانشاهان رخت كشيد . مأمون را نيز همراه برد و در آنجا علماء و قضات و فقهاء را شاهد نمود كه هر چه مال و گنج و سلاح و رخت و زين و الات و اسباب لشكر همراه دارد متعلق بمأمون است و باز بيعت او را تجديد و تأكيد نمود . رشيد از آنجا ببغداد نوشت كه بر امين عهد بگيرند و بيعت را تجديد كنند براى