چون مملو از خرافات است و اغلب از تورات افسانه‌هاى تاريخى پادشاهان ايران نقل شده و ايرانيان را از ترجمه و نقل آن بىنياز مىدانيم از ابتدا بترجمه آن خوددارى شده و از مجلد دوم شروع نموديم كه طبخ آن خاتمه يافته و اكنون به جلد دوم از مجلد دوم مىپردازيم كه در اينجا علاوه بر تاريخ اسلام جنگهاى ايران و تسلط اعراب بر اين سامان شروع مىشود و اين تاريخ بسى مفيد مىباشد . هر چند كه ما در جلد اول تاريخ ايران بعد از اسلام همين وقايع را بتفصيل نقل كرده‌ايم ولى ترجمه اين كتاب اگر هم فضل و مزيتى بر تأليف سابق ما نداشته باشد خود يك موضوع خاص و يك وضع ممتاز دارد و اميدواريم با ترجمه كتاب كامل فرهنگ تاريخى ايران هم كامل شود . يك نكته ديگر بايد يادآورى شود كه بمنزلهء دفاع از سبك و انشاء خود محسوب مىباشد و آن عبارت از حفظ اصل عبارت و ترجمه تحت اللفظى آن است و لو اينكه منجر بتكلف و تعقيد انشاء و انحراف از طريق بلاغت شود چنان كه اين گونه تعبير مكرر شده و آن عبارت از رعايت ادب دينى مىباشد مثلا در عربى « هو » آمده كه ترجمه آن او باشد و مقصود پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و سلم است . ناگزير عين كلمه را تحت اللفظ ترجمه و نقل كنيم ولى چون در فارسى مخالف ادب دينى و منافى شأن آن بزرگوار است ميان دو هلال « حضرت او » قيد مىشود يا اينكه « او » ذكر شده تا خواننده متوجه اضافه آن بشود و اين رويه نهايت امانت را مىرساند و گر نه براى رعايت بلاغت و احتراز از تطويل به همان « ار » اكتفا مىشود . در تعبير هم مثلا بطور مطلق اشاره شده كه گفت يا شنيد يا چنين كرد و در سياق كلام عرب معلوم مىشود ولى در فارسى مفهوم نمىشود كه گوينده يا فاعل كيست خصوصا اگر متعدد باشند پس ميان دو هلال مثلا « عمرو » يا « خالد » اضافه مىشود تا خواننده بداند گوينده يا مباشر عمل كيست و از اين حيث اشتباه نشود و اين هم موجب افزايش سخن است و بعقيده ما اين اضافات بهتر از تصرف در اصل موضوع است ولى طريق ديگرى هم انتخاب