ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )
84
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )
پس از مرگ ابرهه ، پسرش ، يكسوم ، به فرمانروائى رسيد كه به لقب او ملقب بود و مردم حمير و يمن را به خوارى و سياهروزى نشاند .
--> [ ( ) ] بقيه ذيل از صفحه قبل : با قيصر روم شروع كرده بود ، به زودى ترك كرده است . بر حسب نقوش « حصن الغراب » كه « ژيلر » كاشف و ناشر آن است ، ابرهه خود را حاكم بر « ريدان » و حضرموت و يمنات و عرب نجار و عرب سواحل از طرف حبشه معرفى كرده است . ( امروز استعمال يمنات ، به صيغهء جمع با « ات » ، معمول نيست ، و به موجب اين نقوش سابقا معمول بوده ، و سپس متروك شده است . ) در اين نقوش شرح بناى كنيسهاى ديده مىشود كه با كنيسهء صنعاء در روايات عرب مشابهت دارد ، و آثار تثليث نيز در حجارىهاى آن موجود است ، و ممكن است به استناد آن ، ابرهه را مسيحى دانست . حدوث واقعهء عام الفيل مسلم است ، لكن اگر سال ولادت پيغمبر اكرم سال 570 ميلادى باشد ، نمىتوان عام الفيل را با سال ولادت پيغمبر ( ص ) مطابقت داد زيرا جنگ ايران و يمن پيش از سال 570 نبوده و بنا به روايات موجوده تا زمان فتح يمن ابرهه و اولاد او بر يمن حكومت كردهاند . به عقيدهء نگارنده ، ابابيل جمع آبله است و مؤيد اين عقيده روايتى است كه به موجب آن هلاك قوم ابرهه به وسيلهء وباء جدرى ، كه همان آبله باشد ، صورت گرفته است . لكن وجود « طير » در آيهء سوم از سورهء فيل موجب آن شده كه طيور عجيب دريائى سنگها به كف و منقار بگيرند و به جنگ ابرهه و لشكريان فيل سوار او بيايند . بقيه ذيل در صفحه بعد