فلا تجعل على نفسك سبيلا » نظر كردم به كار مردم پس نديدم ايشان را كه برابر كنند به عثمان احدى را پس بگردان براى نفس خود راهى از خلافت « 1 » . بلكه بايستى كه امانت از گردن خود بيرون كردى و راست بگفتى اى قوم خلافت حق على است و من از گردن خود ساقط كردم . واى بر ايشان جمله روز قيامت بدانچه با خاندان رسول كردند بعد از رسول صلّى اللّه عليه و آله چه جواب خواهند داد . جواب آخر ، اما آنچه در حق على گفت « اما على فرجل فيه دعابة » يعنى مزاح مىكند پس اين عيب و قدح كار خلافت او نيست زيرا كه رسول نيز مزاح كردى بسيار و ليكن گفتى « انى لا مزح ، و لا اقول الا حقا » يعنى مزاح مىكنم و به غير از حق نمىگويم . روزى با انس گفت : « يا ذا لاذنين » يعنى اى صاحب دو گوش . شخصى گفت بر طريق سؤال « احملنى على جمل يا رسول اللّه فقال : احملك على ابن الناقة » مرا بر شتر سوار مىكنى كه مرا بيندازد . گفت تو را بر پسر شتر ماده سوار مىكنم . و قوله لغلام عصفور « يا ابا عمر ما فعل لك التغير و قوله كثيرا بالحسن و الحسين عليهما السّلام « حزقة ، حزقة ترق عين بقة » و قوله عليه السّلام بسلمان عند وجع بطنه يعنى درد شكم « القيت دودا » « 2 » . و اين چنان است كه گويند عمر و عاص گفت : ان عليا فيه دعابة ، فبلغ ذلك عليا فكأنه قد تأذى من قوله و قال : عجبا لابن النابغة : يزعم لاهل الشام أن فى دعابة ، و انى امرؤ تلعابة . اعافس و امارس : لقد قال باطلا ، و نطق كاذبا ، و شر القول الكذب . انه ليقولون فيكذب ، و يسأل فيخلف ، و يسأل فيبخل ، و يخون العهد و يقطع الال . فاذا كان عند الحرب فاى زاجر و آمر هو ؟ ما لم تأخذ السيوف مأخذها . فاذا كان ذلك : كان اكبر مكيدته ان يمنح القرم سبته ، اما و اللّه انى ليمنعنى من اللعب ذكر الموت ، و انه ليمنعه من قول الحق نسيان الآخرة « 3 » . سخن عمر باطل شد به قول على عليه السّلام . جواب آخر ، متواتر شد يا شبيه به متواتر كه على دائما تظلم كردى از دست ايشان و مطابقت حق كردى و به زبان فصيح بر ايشان اعتراض كردى و ايراد تمام از ابو بكر چنان كه

--> ( 1 ) - معانى صحيح فلا تجعل على نفسك سبيلا اين است : راهى بر عليه خود قرار نده ، به عبارت ديگر كارى بر ضد خود نكن . ( 2 ) - مناقب ابن شهر آشوب 1 / 192 - 194 و بحار الانوار 16 / 294 / 299 ( 3 ) - نهج البلاغه خطبه 84 و بحار الانوار 33 / 221