اعتقاد خلق به دو . پس چون او كه خليفه بود اختيار مستحق نكرد چگونه طمع آن داشت كه رعيت اختيار كند و هذا مثل قوله تعالى : أَ تَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَ تَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ ( بقره 43 ) . جواب آخر ، مدنى روايت كرد از ابن مردويه الى ابن عباس : قال دخلت على عمر فنفس نفسا شديدا . فقلت : ما أخرج هذا الا هم شديد ، قال : لهذا الامر الذي لا أدرى من له بعدى ، قال : ثم أقبل على فقال : لعلك ترضى صاحبك لهذا يعنى عليا ، فقال و ما يمنعه من ذلك أ ليس به مكان ذلك فى قرابته من رسول اللّه و سوابقه فى الخير و مناقبه فى الاسلام ، فقال انه كذلك فذكرت له جماعة ثم اقبل على ، فقال : ان احرى من وليها و حملهم على كتاب اللّه و سنة نبيهم صاحبك . و فى رواية ان الاجلح من احق القوم ان يحملهم على الحجة البيضاء ، يعنى بالاجلح عليا « 1 » . گفت به منزل عمر داخل شدم پس نفس بكشيد نفس سخت پس گفتم بيرون نياورد اين نفس را مگر غمى سخت گفت از براى اين امر كه نمىدانم كه از براى كه خواهد بود بعد از من گفت پس عمر روى به من كرد و گفت شايد كه به صاحب تو راضى باشى براى اين كار يعنى على عليه السّلام پس ابن عباس گفت چه بازمىدارد او را از اين كار آيا نيست او به جاى اين كار بنا بر قرابت او از رسول خداى و سوابق او در خيرات و مناقب او در اسلام پس عمر گفت بدرستى كه همچنين است پس ياد كردم مر او را جماعتى پس عمر روى به من كرد و گفت به درستى كه سزاوارتر كسى كه والى سازند او را و ايشان را حمل كند بر كتاب خداى و سنت رسول ايشان را صاحب توست ، و در روايت ديگرى است كه گفت اجلح سزاوارترين قوم است به اينكه حمل كند شما را بر محل حجت بيضاء و خواسته از اجلح على را . و مراد از حجت بيضاء شرع و اسلام است . اگر او را همى و غمى بودى كه او را رنجه داشتى چرا نكردى زيرا كه بر قول وى منكرى نبود و نه رادى . پس هيچ‌كس و هيچ چيز مانع او نشد الا حسد بر على و جاه او و قرابت او با رسول خدا و بر علم او . و هم به دين روايت عبد اللّه بن عباس روايت كند : قال اقبلت يوما الى عمر بن الخطاب فالقيته فى جماعة من بطانته و خالص جلسائه و حواشيه . فاذا هو و هم فى ذكر شعراء اهل الجاهلية ، و ساق الحديث الى ان قال عمر : و ما احد احق بهذا الفخر من بنى هاشم لقيام رسول اللّه منهم . فقلت : وفقك اللّه و سدد منطقك . قال : فكأنه استقاله فقال : ا تدرى ما منع

--> ( 1 ) - شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد 6 / 397 و 12 / 227