ايجاد انسان احسان بود يا ايشان بر طريق دوام و اين معنى جز به تكليف حاصل نمىشود . بعد از بلوغ و كمال عقل و نصب ادله و ازاحت « 1 » علة و اگر دوام تعظيم و اجلال نبودى يمكن كه بابتدا بىاستحقاق بذل كردى چنان كه در دنيا مىدهد صلحا و طلحا را . و كمال تكليف به الطاف است چون بعثت انبياء و انزال كتب با وعد و وعيد و انذار و تخويف براى الزام حجت چنانچه فرموده : وَ ما كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولًا ( اسراء 16 ) يعنى نيستيم ما عذاب‌كننده تا آنكه مبعوث كنيم رسول را عليه السّلام . و اگر فرضا در همه عالم يك شخص باشد جائز الخطا رسولى يا امامى بوى فرستادن ، از واجبات است : وَ لَوْ أَنَّا أَهْلَكْناهُمْ بِعَذابٍ مِنْ قَبْلِهِ لَقالُوا رَبَّنا لَوْ لا أَرْسَلْتَ إِلَيْنا رَسُولًا فَنَتَّبِعَ آياتِكَ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَذِلَّ وَ نَخْزى ( طه 134 ) يعنى اگر بدرستى كه ما هلاك مىكرديم ايشان را به عذاب پيش از ارسال رسول هرآينه مىگفتند كه اى پروردگار ما چرا نفرستادى به سوى ما رسولى كه تابع مىشديم آيات تو را پيش از آنكه ذليل و خوار گرديم و رسوا شويم در آتش دوزخ . و دليل بر صدق اين ايت فرستادن آدم است با ابليس و اگر چه يك جرم بود چون قابيل هابيل را كشت حق تعالى ثانيا آدم را با آدميان به پيغمبرى فرستاد « 2 » و چون آدم از دنيا مفارقت كرد شيث هبة الله را بخلق عالم فرستاد عام و به اولاد قابيل خاص و اولاد هابيل و شيث جمله مسلمان بودند و اولاد قابيل جمله كافران تا حق تعالى ايشان را منقطع گردانيد و اصل ايشان مستأصل گرديد . در زمان نوح عليه السّلام بغرق طوفان : أُغْرِقُوا فَأُدْخِلُوا ناراً ( نوح 26 ) غرق ساخته شويد پس داخل آتش دوزخ را . و هيچ دورى از پيغمبرى و وصى خالى نباشد و از نوح بسام و حام و يافث « 3 » آمد و از ايشان يهود و صالح و ابراهيم و لوط و اسماعيل و اسحاق و يعقوب و يوسف و ايوب و شعيب و موسى و يوشع و طالوت و داود و سليمان و زكريا و يحيى و عيسى و شمعون و خالد و برده و از برده به محمد رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و از آن حضرت به مذهب اهل البيت به على و از آن به حسن و از او به حسين و على بن الحسين و محمد بن على الباقر و جعفر بن

--> ( 1 ) - ازاحت : از بين بردن ، زايل كردن . ( 2 ) - پيغمبرى آدم قبل از هابيل بود چون علت قتل اختلاف بر سر جانشينى آدم بود . ( 3 ) - حام و يافث از اوصياء نبوده‌اند بلكه نفرين شده نوح بوده‌اند