است مقصود از ولايت معنى اعم شامل شهادتين باشد يا عدم ذكر شهادتين براى اين است كه معلوم است و ذكر ولايت كه از عقائد ايمانى است با فروع الدين و تأخيرش از آنها براى مدارا با عامه است ، يا مقصود از ولايت وفور محبت و متابعت است كه از مكملات ايمانند ، يا مقصود از آن چهار ديگر هم اعتقاد بدانها و انقياد براى آنها است كه خود از اصول دين است چون اينها از ضروريات مذهبند و انكار هر يك از آنها كفر است . پايان نقل از مجلسى ( ره ) . من گويم ، اسلام عبارت از يك تشكيلات دينى است كه شهادتين بمنزلهء برگ تابعيت آن است و هر كس آن را ادا كرد تابعيت جامعهء اسلامى را پذيرفته ، چنانچه امروزه براى قبول تابعيت هر ملتى و كشورى برگ شناسنامه دريافت كنند ، شهادتين در جامعه اسلامى بجاى همان برگ شناسنامه يا به قول عرب‌ها ورقهء جنسيه است ، و اين اعمالِ خمسه كه عبارت از نماز و روزه و زكات و حج و ولايت باشد اوضاع اجتماعى و سازمان تشكيلات اسلام است و هر كه بدانها ملزم گردد و آنها را انجام دهد ، وظائفِ اسلامى خود را انجام داده و تشكيلات اسلامى بر پا شده است و اين تشكيلات يك سازمان اجتماعى كامل و عادل است كه در سايهء آن هر فردى در حال صلح و سلامت و رفاه و عدالت بسر مىبرد و ركن اهم اين سازمان همان ولايت است يعنى پذيرش امامت و رهبرى امام معصوم و پيروى از او در امور . اگر جامعهء اسلامى اين سازمان را داشته باشد دنيا آسوده و با رفاه و خوشى براى همهء مردم فراهم مىشود و در اين دنياى مسلمانى يك گوهر و جوهرى منظور است كه عبارت از عقيده و ايمان است نسبت به اين تشكيلات و هم نسبت به شهادتين كه اساس اين تشكيلات است و آن به منزلهء گل اين درخت مسلمانى است يا به تعبير ديگر به منزلهء گنجى است كه در دلهاى مسلمان نهفته است و فائدهء آن به خود شخصِ مؤمن عايد مىشود كه عبارت از اطمينان دل است در اين