باب در حقى كه براى وابسته به ايمان و ناقض آن ثابت است ( 1 ) 1 - از مسعدة بن صدقه ، گويد : شنيدم امام صادق ( ع ) مىفرمود : از او سؤال شده بود از ايمان كسى كه حق او و برادرى او بر ما لازم است كه آن چگونه است و به چه دليل ثابت شود و به چه دليل باطل گردد ؟ در پاسخ فرمود : به راستى ايمان از دو راه به دست آيد : اما راه اول اين است كه : از طرف رفيق تو به تو آشكار گردد و از او بفهمى آن عقيده و ايمان را كه تو خوددارى كه دوستى و برادرى با او بر تو ثابت شود مگر آنكه اظهار و كردارى كند كه بر خلاف آنى باشد كه خود را بدان وصف كرده و به تو اظهار كرده و اگر از او وضعى به ظهور آمد كه براى تو دليل باشد بر نقض آنچه به تو اظهار كرده از آنچه براى تو از ايمان خود وصف كرده و اظهار داشته بيرون رود و ناقض اظهار اولى خود باشد مگر اين كه مدعى شود كه اين عمل خلاف را از روى تقيهء انجام داده است و با اين دعوى هم بايد در حال او تأمل و انديشه كرد اگر از كسانى باشد كه تقيّه در بارهء او و امثال او زمينه ندارد ، دعوى تقيّه او پذيرفته نشود ، زيرا براى تقيّه موارد مخصوصى است ، هر كه از محل خود آن را زائل كند ، براى او درست نباشد و تفسير آنچه در آن تقيّه روا بود مثل اين است كه مردم بدى بر حكمرانى مسلط شدند و كار آنها بر خلاف حق است و بر خلاف كردار به حق ، پس هر كارى شخص مؤمن در ميان آنها از روى تقيّه به جا آورد از آنچه كه به