الشيخ الكليني ( مترجم : كوه كمره اى )
770
الكافي ( أصول الكافي ) ( فارسي )
2 - اينكه كيفيت بازگشت به خدا را اين دو پدر روحانى به تو مىآموزند و رهبر تو به خداى تواند . من مىگويم ممكن است مقصود اين باشد كه لفظ والدين دلالت دارد بر اين تفسير و آن را تقريب مىكند زيرا والدين در پدر و مادر مجاز تغليب است و آن بهتر از مجاز در اصل كلمه نيست كه والدين در معلم و مربى دينى استعمال شده باشد ولى حمل كلمهء والدين به اين معنى مشكل است از نظر تصريحى كه در آيه راجع به مادر است و دليل است بر اينكه مقصود از آن والدين جسمانى است و دفع اين اعتراض به وجوهى است : 1 - جملهء راجع به مادر معترضه باشد براى بيان اهم بودن حق معلم از پدر و مادر ، زيرا اشاره دارد كه پرورش آنها در زمان كمى است نسبت به تن ، ولى اثر پرورش معلم روح تا ابد است ، و آموزش از مهد تا لحد است و در آخرت هم به شفاعت و نجات از دوزخ و انس مؤبد است . 2 - مقصود از والدين در اول آيهء پدر و مادر باشد و مقصود از والد يك معلم روحى باشد به تقدير عطف يا فعل . 3 - ظاهر آيه راجع به پدر و مادر باشد و باطن آن راجع به والدين روحانى به طور كنايه چون وجوب رعايت حق والدين جسمانى كه وسيلهء محدود براى زندگى كوتاهى هستند مستلزم وجوب رعايت حق والدين روحانى چون پيغمبر و على است كه وسيلهء نامحدود براى نعمت بىحساب معنوى از آغاز هستى تا ابد هستى . پايان نقل از مجلسى ( ره ) . من مىگويم : صدر آيهء 14 تا « أَنِ اشْكُرْ لِي » راجع به پدر و مادر است ، و مقدمه است براى بيان مقصود كه وجوب شكر خدا و معلم روحانى است ، مىفرمايد : ما سفارش لازم را در بارهء پدر و مادر به ايشان داديم و مخصوصاً مادر كه رنج بيشترى براى فرزند تحمل مىكند ، اين يك حكم خانوادگى و قانون مربوط به اصلاح عائله است و سپس آن را تفسير مىكند به يك حكم