الشيخ محمد تقي التستري ( مترجم : سيد علىمحمد موسوى جزايرى )
158
قضاء أمير المؤمنين على بن أبى طالب ( ع ) ( قضاوتهاى امير المؤمنين ع ) ( فارسي )
دو نان و دو سوم نان ( كه هشت ثلث مىشود ) خوردهايد گفتند : بله . فرمود : بنابراين نانى كه رهگذر مصرف كرده هفت ثلثش از صاحب پنج نان و يك ثلثش از صاحب سه نان بوده و روى همين نسبت پولها تقسيم مىشوند « 1 » . 2 - تقسيم شترها ( 1 ) سه نفر در تقسيم هفده شتر با هم نزاع مىكردند ، اوّلى مدعى يك دوم و دومى يك سوم و سومى يك نهم آنها بودند و به هر ترتيب كه خواستند شترها را قسمت كنند كه كسرى به عمل نيايد نتوانستند . خصومت به نزد حضرت امير - عليه السلام - بردند . على - عليه السلام - به آنان فرمود : مايل نيستيد من يك شتر از مال خودم بر آنها افزوده و آنها را بين شما تقسيم نمايم ؟ گفتند : بله ، پس يك شتر بر آنها افزود و مجموعا هيجده شتر شدند و آنگاه يك دوم آنها را كه نه شتر باشد به اولى و يك سوّم را كه شش شتر باشد به دومى و يك نهم را كه دو شتر باشد به سومى داد و يك شتر باقيماندهء خود را نيز برداشت « 2 » . « 3 » 3 - عدد عجيب ( 2 ) مردى يهودى نزد حضرت امير المؤمنين - عليه السلام - آمده گفت : عددى به من بگو كه بدون كسرى 2 / 1 و 3 / 1 و 4 / 1 و 5 / 1 و 6 / 1 و 7 / 1 و 8 / 1 و 9 / 1 و 10 / 1 داشته باشد
--> ( 1 ) - فروع كافى ، كتاب القضاء ، باب النوادر ، حديث 10 . تهذيب ، كتاب القضاء ، باب الزيادات فى القضايا ، حديث 12 . ( 2 ) - نكتهء رياضى اين تقسيم اين است كه آن سه نفر سهامى را كه براى خود تعيين كرده بودند مقدار يك هيجدهم از واحد صحيح كمتر بود ، و در حقيقت آن يك هيجدهم به نسبت سهامشان بر سهم هر كدام زيادتر بود ؛ مثلا ، اولى 9 شتر از 17 شتر را مالك بود نه 5 / 8 از 17 و همچنين دومى و سومى ، و چون زياديها دقيق بود و سائلين به نكات رياضى آشنايى نداشتند از اين جهت حضرت بدون تفصيل و توضيح از راه بسيار سادهاى مشكلشان را حلّ كرد ( مؤلف ) . ( 3 ) - شرح بديهيه ابن مقرى .