در تحليل وبررسيهاى ديگر ذيل علل گرايش به سبك قديم در نگارش نثر فارسي ، توجه واهتمام ايرانيان به گذشتهء فرهنگى وأدبي خود وطرد هرگونه تمايل به زبان وفرهنگ بيگانه ، قابل توجه است . روحيهء استقلال طلبي ، بيگانه‌ستيزى ومقابله با تهاجم فرهنگى غرب در أدبيات كه زبان فرهنگ است ، در أوايل وأواسط اين عصر ظاهر گشت . ليكن نفوذ وسلطهء همه‌جانبهء غرب بر ممالك مشرق زمين وضعف وسستى شاهان قاجار ، رفته رفته كأم شيفتگان زبان شيرين فارسي را با ورود واژگان وتعابير بيگانه تلخ كرد . گرايش به تجدّد وتفنّن أدبي در اثر آشنايى با قالبهاى شعري اروپايى ، ترجمهء آثار أدبي غربى ، برقرارى ارتباط با كشورهاى غربى ، رواج روشنفكرى ، حضور استادان خارجي در دار الفنون ، فعّال شدن صنعت چاپ وعوامل ديگر موجب شد تا سبك نثر فارسي دچار هرج ومرج ودگرگونى شود « 1 » . در سال 1336 ه . ق نويسندگانى چون ملك الشعراى بهار براي حفظ نثر فارسي از اينگونه تحولات ، به فكر تأسيس انجمن أدبي « دانشكده » افتادند تا با تجديد نظر در طرز وروش أدبيات فارسي ، جريانى به نام « انقلاب آرام أدبي » را هدايت كنند ، ولى جريان سريع دگرگونيهاى سياسي واجتماعي ، آن تحول را با شكست روبرو ساخت « 2 » . گروهى اندك بر حفظ سنت سبك فارسي قديم تلاش كردند وبرخى كه حاكميت با انديشهء آنها بود ، معتقد به تجدد ونوگرايى در أدبيات شدند وزبان فارسي را با واژگان دخيل غربى بياميختند وبيالودند وبا ترجمهء آثار كلاسيك وأدبي غرب ، رمانها ونمايشنامه‌هاى بسيارى را ترويج كردند .

--> ( 1 ) . سبك‌شناسى ج 1 / 338 . ( 2 ) . نقد أدبي ج 2 / 641 .