محروميت اكثريت قاطع مردم و مفاسد ديگرى بود كه او با كمك سرنيزه و فشار ، مىخواست تا مردم ، خود را راضى جلوه دهند . « ادوارد براون » در مورد عدالت كه به انوشيروان نسبت مىدهند ، چنين مىنويسد : اقدامات شديدى كه بر ضد « زنادقه » به عمل آورد و موافقت و ستايش موبدان مجوس را جلب كرد و تواريخ ملّى نيز به دست همين موبدان تنظيم شد . . . « 1 » در همين تواريخ رسمى ، انوشيروان ، پادشاهى نمونهء عدل و انسانيت معرفى شده است ، حكاياتى نقل كرده‌اند كه وى زنجيرى در بيرون بارگاه شاهى آويخته بود ، تا مظلومان دست بر آن زنند و با صداى زنگ ، شاه را به داورى فرا خوانند . « 2 » شگفتا ! در اين مدّت طولانى ، هيچ مظلومى جز الاغ پيرى ، اين زنگ را به صدا درنياورد . البته معلوم است الاغ ، جرم شهامت و جرئت خود را نمىدانسته و گرنه هرگز به سيم عدالت نزديك نمىشد . و نيز مىگويند : سلطان روم ، سفيرى به جانب سلطان عجم ، انوشيروان مىفرستد . چون چشم سفير ، بر عظمت سلطان عجم و بزرگى طاق كسرى مىافتد ؛ مىبيند سلطان بر سرير نشسته و ملوك در خدمت او حاضرند ، نگاهى به اطراف مىاندازد ، ايران را خيلى با شكوه مىيابد ، ولى در اطراف آن اعوجاج و كجى مىبيند . از درباريان جريان را مىپرسد ، به او مىگويند : اين كجى را كه ملاحظه مىكنى ، براى اين است كه اينجا خانه پيرزنى بود كه شاه خواست آن را بخرد و داخل ايوان نمايد . آن زن حاضر به فروش نشد ، انوشيروان هم او را مجبور نكرد ، لذا خانهء آن پيرزن باعث اعوجاج و كجى اين ايوان گرديد . آن سفير قسم خورد كه اين كجى بهتر از راستى است . « 3 » واقعا شگفت‌انگيز است كسى كه مىخواهد چنين بنا و ايوان با شكوهى بسازد ، آيا قبلا نقشه آن را تهيه نمىكند و بدون نقشه و زمين كافى اقدام به ساختن چنين

--> ( 1 ) . تاريخ ادبى ايران ، ج 1 ، ص 246 . ( 2 ) . تاريخ اجتماعى ايران ، ج 1 ، ص 618 . ( 3 ) . مروج الذهب ، ج 1 ، ص 264 .