اگر انسان با مرگ غير طبيعى ، چشم از اين جهان پوشيده باشد ؛ پيوسته صدا مىزند : اسقوني . . . ! اسقوني . . . ! يعنى با ريختن خون قاتل من ، سيرابم كنيد و تا انتقام از قاتل گرفته نشود ، خاموش نخواهد شد . اينجا حقيقت روشن مىگردد و به خوبى درك مىشود كه تاريخ عرب پيش از اسلام ، با تاريخ عرب بعد از اسلام ، دو تاريخ متضاد است ، زيرا كشتن دختران و زنده به گور كردن كجا ؟ مواسات و نوازش ايتام كجا ؟ غارت و يغماگرى كجا ؟ بت‌هاى چوبى و سنگى پرستيدن كجا ؟ توجه به خداى يگانه كجا . ادبيّات يا آيينه تمام‌نماى روحيات يك ملت بهترين روش براى تحليل روحيات و افكار يك ملت ، آثار فكرى و داستان‌هاى موروثى آن‌هاست . ادبيّات ، اشعار ، قصه‌ها و حكايت‌هاى هر جمعيت ، نماينده افكار و مقياس تمدن و روشن‌گر طرز تفكر آنان است . ادبيّات هر ملت ، مانند تابلوهاى نقاشى است كه از زندگانى خانواده‌اى و از يك سلسله مناظر طبيعى و اجتماع‌هاى پرغوغا ، يا صحنه‌هاى جنگ و غارت حكايت مىكند . اشعار عرب و مثل‌هايى كه در ميان آنان رايج بود ، بيش از همه چيز مىتواند قيافه حقيقى تاريخ آنان را نشان دهد . مورخى كه مىخواهد به روحيات يك ملت كاملا واقف شود ، حتى الامكان نبايد از آثار گوناگون فكرى آن‌ها به نام شعر ، نثر ، امثال ، قطعات و داستان‌هاى آن ملت غافل شود . خوش تيره‌بختانه دانشمندان اسلامى در حد مقدور ادبيات عرب جاهليت را ضبط نموده‌اند . « ابو تمام حبيب بن اوس » از ادباى شيعه بود كه در سال 231 هجرى وفات كرد . وى اشعارى نيز در مدح پيشوايان شيعه دارد . همچنين او بسيارى از اشعار زمان جاهليت را گردآورى كرده و در ده باب تنظيم كرده است : 1 . حماسه و شجاعت 2 . مراثى 3 . ادب 4 . غزل‌هاى مناسب با دوران جوانى 5 . هجا و ذم اشخاص و قبايل 6 . شعرهاى مناسب با ميهمانى و سخاوت 7 . مدايح 8 . اوصاف و حالات و سير 9 . مطايبات و