اطراف مكّه ، به قدرى شوره‌زار است كه به هيچ وجه قابل زراعت نيست و به قول بعضى از خاورشناسان در هيچ جاى دنيا نمىتوان نظيرى براى آن از نظر بدى اوضاع جغرافيايى پيدا كرد . مدينه شهرى است در شمال مكّه كه تقريبا نود فرسنگ از هم فاصله دارند ، در اطراف شهر باغ‌ها و نخلستان‌هايى است كه زمين آن براى غرس اشجار و كشت و زرع آماده‌تر است . قبل از اسلام ، نام آن « يثرب » و پس از هجرت پيامبر اسلام صلى اللّه عليه و آله و سلّم « مدينة الرسول » ناميده شد ؛ بعدها براى تخفيف ، آخر آن را حذف كرده و « مدينه » گفتند . بنا به نقل تاريخ ، نخستين كسانى كه در اين مرز و بوم سكنا گزيدند ، گروه « عمالقه » بودند ، سپس طايفه يهود و اوس و خزرج كه در ميان مسلمانان به نام « انصار » خوانده شدند . منطقه حجاز بر خلاف ساير مناطق ، از دستبرد كشورگشايان محفوظ مانده و آثار تمدن روم و ايران - دو امپراتورى بزرگ جهان قبل از اسلام - در آنجا ديده نمىشود ، زيرا اراضى لم‌يزرع و غير قابل سكونت آن ، چندان ارزشى نداشت كه تا براى به دست آوردن آن لشكركشى كنند و بعد از هزاران مشكلات كه لازمهء تسلط بر خاك آن منطقه بود ، تازه دست خالى برگردند . در اين باره « ديودور » داستانى را نقل كرده است . در آن زمان كه « دمتريوس » سردار بزرگ يونانى ، به قصد تصرّف عربستان وارد « پترا » ( يكى از شهرهاى قديمى حجاز ) شد ، ساكنان آنجا به او چنين گفتند : « اى سردار يونانى چرا با ما جنگ مىكنى ؟ ما در ريگستانى به سر مىبريم كه فاقد همه گونه وسايل زندگانى است ، ما براى اين كه سر به فرمان كسى ننهيم ، چنين صحراى خشك و بىآب و علفى را انتخاب نموده‌ايم . بنابراين ، تحفه‌ها و هديه‌هاى ناقابل ما را قبول بنما و از تصرّف منطقه