بود و در سراسر زندگى اجتماعى خود ، نقاط روشن و حساسى دارد و چون حوادث دوران زمامدارى او با تاريخ اسلام ارتباط تنگاتنگى دارد ؛ از اين نظر برخى از حوادث زندگى او را بررسى مىكنيم . شكى نيست كه انسان هر اندازه روح قوى و نيرومندى داشته باشد ؛ سرانجام تا حدودى رنگ محيط را به خود مىگيرد و عادات و رسوم محيط ، در طرز تفكر او اثر مىگذارد . ولى گاهى مردانى پيدا مىشوند كه با كمال شهامت در برابر عوامل محيط ، ايستادگى كرده ، خود را از هر گونه آلودگى مصون مىدارند . قهرمان گفتار ما ، يكى از نمونه‌هاى كامل اين گروه است و در صفحه‌هاى زندگى او نقاط روشنى هست . اگر كسى متجاوز از هشتاد سال در ميان جمعى زندگى كند كه بت‌پرستى ، مىگسارى ، رباخوارى ، آدم‌كشى و بدكارى از رسوم پيش پا افتادهء آنان باشد ، ولى در سراسر عمر خود لب به شراب نزند و مردم را از آدم‌كشى و مىگسارى و بدكارى بازدارد و از ازدواج با محارم و طواف با بدن برهنه جدا جلوگيرى كند و در راه عمل به نذر و پيمان ، تا آخرين نفس پافشارى كند ؛ قطعا اين مرد از افراد نمونه‌اى خواهد بود كه نظير وى در اجتماع‌ها كمتر يافت مىشود . آرى ، شخصيتى كه در وجودش نور نبىّ اكرم صلى اللّه عليه و آله و سلّم ( بزرگ‌ترين رهبر جهانيان ) به وديعت گذاشته شده است ، بايد شخصى پاك و پيراسته از هر گونه آلودگى باشد . از حكايات ، كلمات كوتاه و حكمت‌آميز وى چنين استفاده مىشود كه وى در آن محيط تاريك در شماره مردان موحّد و معتقد به معاد بوده است و پيوسته مىگفت : « مرد ستمگر در همين سراى زندگى به سزايش مىرسد و اگر اتفاقا عمرش سپرى شود و سزاى عملش را نبيند ، در روز بازپسين به سزاى كردارش خواهد رسيد » . « 1 » « حرب بن اميّة » از بستگان نزديك وى بود كه جزء شخصيت‌هاى بزرگ قريش به شمار مىرفت ؛ در همسايگى او يك مرد يهودى زندگى مىكرد . اتفاقا اين مرد

--> ( 1 ) . سيرهء حلبى ، ج 1 ، ص 4 .