در آن آتش افروختند . « 1 » 10 - « ايجاد مانع » : در روز عاشورا ، نيروهايى از دشمن مىخواستند از پشت خط دفاعى ، از لابه‌لاى خيمه‌ها حمله كنند ( طناب خيمه‌ها يكى از موانع بود ) و سه ، چهار نفر از ياران امام در آن منطقه به دفاع پرداخته بودند . عمر سعد دستور داد خيمه‌ها را آتش بزنند . امام حسين « ع » فرمود : بگذاريد آتش بزنند ( البته خيمه‌ها خالى اصحاب و . . . بود ) . در اين صورت ديگر نخواهند توانست از لابه‌لاى خيمه‌ها بر شما شبيخون بزنند و چنان شد . « 2 » اين تاكتيك ، حتى در مورد انتخاب جاى مناسب براى خيمه زدن نيز جلوه‌گر بود . در قسمتى فرود آمد كه تپه‌هايى داشت و آنها بعنوان موانع طبيعى براى جلوگيرى يا كنترل حملهء دشمن از سمت چپ قرارگاه امام بود . حفر خندق در پشت خيمه‌ها و آتش افروختن در آنها نيز بعنوان ايجاد مانع به كار گرفته شد . 11 - مهلت خواهى شب عاشورا براى نماز و دعا و تلاوت قرآن . گرچه اين را مىتوان بعنوان امرى عبادى و معنوى به حساب آورد ، ليكن با توجّه به نقش روحيّهء معنوى رزمندگان ، اين مهلت خواهى براى شعله‌ور ساختن بعد معنوى و تقويت روحيّهء رزمى و شهادت طلبانه در نيروهاى تحت امر ، تأثير بسزايى داشت و يك تاكتيك نظامى محسوب مىشد ؛ بويژه نشان دادن جايگاه ياران در بهشت ، آنان را بىتاب شهادت ساخت و برخى مانند برير ، شوخى مىكردند . 12 - در آخرين لحظات بىياورى و غربت سيد الشهدا « ع » كه پياده مىجنگيد ، باز مواظب بود تا تير دشمن به او اصابت نكند و در پى لحظات غفلت دشمن بود تا حمله كند و بر جمع سپاه دشمن حمله مىبرد . « 3 » 13 - « پوشش براى پيوستن به امام » : تعدادى از شهداى كربلا كه از ياران امام بودند ، از كسانى بودند كه همراه سپاه كوفه و عمر سعد ، به كربلا آمدند و آنجا به حسين بن على « ع » پيوستند و با كوفيان جنگيدند . اين تاكتيك نشان دهندهء كنترل شديد اطراف كوفه و ممانعت از پيوستن هواداران به سيد الشهدا « ع » است ، بگونه‌اى كه براى برخى از شيعيان انقلابى ، هيچ راهى نمانده بود ، جز آنكه در پوشش سپاه كوفه ، خود را به خطّ درگيرى رسانده ، به

--> ( 1 ) - همان . ( 2 ) - همان ، ص 566 . ( 3 ) - همان ، ص 572 .