تسليت گويى او كه تنها همسر بازماندهء پيامبر بود ، مىرفتند . ام سلمه در 84 سالگى ، چند سال پس از واقعهء كربلا ( به نقلى در سال 62 ) درگذشت و در بقيع ، مدفون شد . « 1 » - خواب امّ سلمه ، خون تازه امّ كلثوم دختر امير المؤمنين « ع » و خواهر زينب و حسين « ع » . وى در سالهاى آخر عمر پيامبر خدا « ص » به دنيا آمد . زنى با فضيلت ، فصيح ، سخنور و دانا بود . نامش را زينب صغرى هم گفته‌اند . وى در طول زندگى ، شاهد شهادت مظلومانهء عترت پيامبر بود . در سال 61 هجرى نيز در ركاب سيد الشهدا به كربلا آمد و پس از عاشورا ، در مدّت اسارت نيز با سخنانش عترت رسول خدا را معرفى و ستمهاى حكّام را افشا مىكرد . از جمله وقتى كاروان اسيران را به كوفه وارد كردند ، در جمع انبوه حاضران ، امّ كلثوم به مردم دستور سكوت داد . چون نفسها آرام گرفت و همه ساكت شدند به سخن پرداخت و كوفيان را به خاطر سستى در يارى امام و آلودن دست به خون سيد الشهدا ملامت كرد . آغاز خطبه‌اش چنين است : « يا اهل الكوفة ! سوأة لكم ، ما لكم خذلتم حسينا و قتلتموه و انتهبتم امواله و ورثتموه و سبيتم نساءه و نكبتموه ، فتبّا لكم و سحقا ! ويلكم أ تدرون اىّ دواه دهتكم . . . » « 2 » و صداى گريهء همه برخاست و زنان صورت خراشيدند و موى كندند و مويه كردند . هنگام ورود به شام نيز شمر را طلبيد و از او خواست كه آنان را از دروازه‌اى وارد كنند كه اجتماع كمترى باشد و سرهاى شهدا را دور تر نگهدارند تا مردم به تماشاى آنها پرداخته ، كمتر به چهرهء اهل بيت پيامبر نگاه كنند . شمر دقيقا بر خلاف خواستهء او عمل كرد و اسيران را از دروازهء ساعات وارد دمشق كردند . « 3 » در ايام حضور در دمشق نيز هرگز از بيان حقايق و افشاى جنايات امويان كوتاهى نكرد . پس از بازگشت اهل بيت به مدينه نيز ، امّ كلثوم از كسانى بود كه گزارش اين سفر خونين را به مردم مىداد . شعر معروف « مدينة جدّنا لا تقبلينا ، فبالحسرات و الاحزان جئنا » كه هنگام ورود به مدينه خوانده شده از ام كلثوم است . « 4 » البته

--> ( 1 ) - دايرة المعارف تشيّع . ( 2 ) - بحار الأنوار ، ج 45 ، ص 112 ؛ اعيان الشيعة ، ج 3 ، ص 485 . ( 3 ) - اعيان الشيعة ، ج 3 ، ص 485 . ( 4 ) - تمام شعر كه 38 بيت است در « عوالم » جلد امام حسين ( ع ) ، ص 423 آمده است .