اسرار الشهادة نام كتابى در مقتل شهداى كربلا و حادثهء عاشوراست كه فاضل دربندى ( م 1286 ) آن را نگاشته است . محقّقان برخى از مطالب آن را ضعيف مىدانند . - كتابشناسى عاشورا اسراى اهل بيت « ع » بازماندگان كاروان شهادت را ، پس از عاشورا به اسارت گرفته ، به كوفه ، سپس به شام بردند . اسيران ، تعدادى از دودمان پيامبر « ص » بودند ، برخى هم همسران يا فرزندان شهداى ديگر كربلا . زنان بنى هاشم به شام برده شدند و از آنجا به مدينه بازگشتند . برخى از زنان غير بنى هاشم به خاطر وساطت بستگان خود از اسارت رها شده ، در كوفه ماندگار شدند و به قبيلهء خود پيوستند . « 1 » در منابع تاريخى و تعبيرات روايى و اشعار ، از آنان به نام « سبايا » و « اسارى » ياد شده است . به اسيرى گرفتن افرادى از اهل بيت « ع » هم بر خلاف مقررات جنگهاى اسلامى بود ، هم جسارت و توهين به رسول اللّه « ص » به شمار مىآمد . امّا امويان بر اساس كينه‌اى كه از عترت پيامبر خدا داشتند ، چنان كردند . اين گستاخى در حق عترت پيامبر خدا ريشه در همان سقيفه و زير پا گذاشتن سخن آن حضرت داشت . به قول نيّر تبريزى : دانى چه روز دختر زهرا اسير شد ؟ * روزى كه طرح بيعت « منّا امير » شد « 2 » حضرت زينب و حضرت سجاد « عليهما السلام » دو چهرهء بارز آن جمع بودند و با نطقها و خطابه‌هاى خويش ، امويان را رسوا و شهداى كربلا را معرّفى كردند . اسامى اسراى كربلا از اهل بيت و ديگران ( طبق آنچه در منتخب التواريخ آمده است ) چنين است : « 3 » امام زين العابدين « ع » ، امام محمد باقر « ع » ( چهارساله ) ، محمد بن حسين بن على ، عمر بن حسين ، حسن بن حسين ، زيد بن الحسن المجتبى ، عمر بن الحسن المجتبى ( مجروح شد و به كوفه بردند ) محمد بن عمر بن الحسن المجتبى . امّا از بانوان : زينب كبرى « ع » ، امّ كلثوم ، فاطمه ، رقيّه ، صفيّه ، ام هانى ( اين 6 نفر از دختران على « ع » بودند ) فاطمه دختر امام حسين ، سكينه دختر امام حسين ، دخترى كه

--> ( 1 ) - ابصار العين ، ص 133 . ( 2 ) - آتشكده ، نيّر تبريزى ، ( چاپ 1372 ق ) ص 116 . ( 3 ) - منتخب التواريخ ، محمد هاشم خراسانى ، ص 297 ( همراه با تفصيل و ذكر مأخذ هر سخن ) .