كردند . البته برخى از مورّخان هم آن را نفى كرده و نپذيرفته‌اند . از جمله مرحوم محدّث قمى در « منتهى الآمال » دلايلى ذكر مىكند كه ديدار اهل بيت از كربلا در اربعين اوّل نبوده است . « 1 » بعضى از علما نيز در اين باره تحقيق مبسوط و مستقلّى انجام داده‌اند كه منتشر شده است . « 2 » به هر حال ، تكريم اين روز و احياى خاطرهء غمبار عاشورا ، رمز تداوم شور عاشورايى در زمانهاى بعد بوده است . در تاريخ انقلاب اسلامى ايران نيز ، سنّت احياى اربعين تأثير مهمّى در شورگسترى در شهرها داشت و در چهلم شهداى حادثه قم ( در تاريخ 19 دى 1356 ش ) مردم مسلمان تبريز قيام كردند و شهيد دادند . در اربعين شهداى تبريز ، شهرهاى ديگر مجلس ياد بود گرفته ، تظاهرات كردند و همين گونه اربعينها به هم وصل شد و سراسر ايران به نهضت پيوست ، تا آنكه انقلاب اسلامى در 22 بهمن سال 1357 ش به پيروزى رسيد . اين به بركت الهام‌گيرى از فرهنگ شهادت و ايثار خون بود كه ملّت قهرمان ايران ، از عاشورا گرفته بود . « اربعين » ، تداوم « عاشورا » بود و « ذكر » ، رسالت بازماندگان پس از « خون » و « شهادت » . به ياد كربلا دلها غمين است * دلا خون گريه كن چون اربعين است پيام خون ، خطاب آتشين است * بقاء دين ، رهين اربعين است كه تاريخ پر از خون و شهادت * سراسر اربعين در اربعين است بسوز اى دل كه امروز اربعين است * عزاى پور ختم المرسلين است مرام شيعه در خون ريشه دارد * نگهبانى ز خط خون چنين است - زيارت اربعين ، جابر و عطيّه اربعين خونين در عراق ، بويژه در مناسبتهاى خاصّ ، عزاداران حسينى به صورت دسته جمعى و در قالب كاروانهاى كوچك و بزرگ ، پياده به سوى « كربلا » مىروند . اين حركت مقدّس ، بويژه از نجف به كربلا ، كه اغلب با شركت علماى دينى انجام مىگرفت ، چندين نوبت از طرف رژيم بعثى عراق ، جلوگيرى يا به خاك و خون كشيده شد . يكى از اين نوبتها در سال 1397 ق . بود . زائران ، براى بهره‌برداريهاى تبليغى و سياسى بر ضدّ طاغوت عراق ،

--> ( 1 ) - منتهى الآمال ، ج 1 ، حوادث بازگشت اسرا . ( 2 ) - تحقيقى دربارهء اولين اربعين حضرت سيد الشهداء ، شهيد قاضى طباطبايى .