جواد محدثى
40
فرهنگ عاشورا ( فارسي )
و بارگاه يزيد ، وقتى امام سجّاد « ع » آن خطبهء افشاگر و كوبنده را ايراد كرد و پياپى فضايل خويش را بر شمرد و حاضران به گريه افتادند و افكارشان دگرگون شد و يزيد بيم آن داشت كه فتنهاى پيش آيد كه پايانش ناخوشايند باشد ، به مؤذّن اشاره كرد كه اذان بگويد تا بدين وسيله خطبهء امام را قطع كند . مؤذّن چون تكبير گفت ، حضرت فرمود : خدا بزرگتر از هر چيز است و برتر از حواس . مؤذن چون گفت : اشهد ان لا إله الّا الله ، حضرت فرمود : مو و پوست و گوشت و خون و مغز و استخوانم به يگانگى خدا گواهى مىدهد . چون مؤذن گفت : اشهد انّ محمّدا رسول الله ، حضرت سجّاد خطاب به يزيد كرد : اى يزيد ! اين « محمّد » آيا جدّ من است يا جدّ تو ؟ اگر بگويى جدّ توست ، دروغ گفتهاى و اگر بگويى جدّ من است ، پس چرا عترت او را كشتى ؟ « 1 » و اين گونه بود كه حضرت زين العابدين « ع » ، روش يزيد را در به كار گرفتن اذان براى خاموش كردن فرياد اذان مجسّم خنثى كرد و از همان موقعيّت ، بهترين بهرهبردارى سياسى را نمود . اذن دخول اذن ورود ، هم در آداب معاشرت اسلامى است ، كه انسان سر زده و بىاذن و اجازه وارد منزل و اتاق كسى نشود و قبلا اعلام كند ؛ كه به اين ، استيذان و استيناس هم مىگويند و در آيات 28 - 26 سورهء نور ، مطرح شده است ، و هم در آداب زيارت حرمهاى مطهّر پيامبر و ائمّه و بقاع متبرّكه ، آمده است كه بعنوان رعايت ادب نسبت به حريم اولياى خدا ، متن خاصّ اذن دخول در آستانهء ورود به حرم ، خوانده شود . در متن اذن دخول به حرم رسول خدا ( ص ) آمده است : « اللّهمّ انّى وقفت على باب بيت من بيوت نبيّك و آل نبيّك . . . باذن الله و اذن رسوله و اذن خلفائه و اذنكم صلوات اللّه عليكم اجمعين ادخل هذا البيت . . . » « 2 » - آداب زيارت اذن ميدان رخصت و اجازه براى ميدان رفتن . رسم جنگاورى در قديم بوده كه براى نبرد تن به تن ، افراد از فرمانده رخصت مىگرفتند تا به ميدان كارزار روند . در حماسهء عاشورا ، ياران سيد الشهدا « ع » براى رفتن به ميدان از آن حضرت ، رخصت مىگرفتند . معمولا اذن گرفتنشان با « سلام » بود ، جلوى خيمهء امام مىآمدند و به عنوان سلام وداع مىگفتند : السلام
--> ( 1 ) - حياة الامام زين العابدين ، باقر شريف القرشى ، ص 177 به نقل از مقتل خوارزمى . ( 2 ) - بحار الأنوار ، ج 97 ، ص 160 .