آزادگى از مهمترين درسهاى نهضت كربلا و از الفباى نخستين فرهنگ عاشورا ، آزادگى و حريّت و تن به ظلم ندادن و اسير ذلّت نشدن است . حسين بن على « ع » فرموده است : « موت فى عزّ خير من حياة فى ذلّ » « 1 » مرگ با عزت بهتر از زندگى با ذلّت است . نيز در مقابل تسليم و بيعت ، فرمود : « لا و اللّه ، لا اعطيهم بيدى اعطاء الذّليل و لا اقرّ اقرار العبيد » دست ذلت به شما نمىدهم و چون بردگان تسليم شما نمىشوم . همچنين در كربلا وقتى آن حضرت را ميان جنگ يا بيعت مخيّر كردند ، فرمود : « الا و انّ الدّعىّ بن الدّعىّ قد ركزني بين اثنتين ، بين السلّة و الذّلّة ، هيهات منّا الذّلّة . . . » « 2 » ناپاك ناپاكزاده مرا بين دو چيز ، شمشير و ذلت مخير قرار داده است ، ذلت از ما بسيار دور است . بر ما گمان بندگىِ زور برده‌اند * اى مرگ همّتى كه نخواهيم اين قيود از آستان همّت ما ذلت است دور * واندر كُنامِ غيرت ما نيستش ورود در نبرد عاشورا نيز در حمله‌هايى كه به صفوف دشمن مىكرد ، رجز مىخواند و مىفرمود : « الموتُ اولى مِن ركوبِ العار * و العارُ اولى مِن دُخولِ النّار » « 3 » مرگ ، بهتر از ننگ است و ننگ ، بهتر از دوزخ ! وقتى كه مجروح بر زمين افتاده بود ، شنيد كه سپاه دشمن قصد حمله به حرم و خيمه‌گاه او را دارد ، بر سرشان فرياد كشيد : « يا شيعة آل ابى سفيان ! ان لم تكن لكم دين و كنتم لا تخافون المعاد فكونوا احرارا فى دنياكم . . . » « 4 » گر شما را به جهان دينى و آيينى نيست * لا اقل مردم آزاده به دنيا باشيد نهضت عاشورا ، به همهء مظلومان ، درس مبارزه و به همهء مبارزان ، الهام مقاومت و روحيّهء آزادگى داده است . « درس آزادى به دنيا داد ، رفتار حسين ! » . گاندى ، مصلح بزرگ هند گفته است : « من براى مردم هند ، چيز تازه‌اى نياوردم . فقط نتيجه‌اى را كه از مطالعات و تحقيقاتم

--> ( 1 ) - مناقب ، ابن شهر آشوب ، ج 4 ص 68 . ( 2 ) - لهوف ، ص 57 . ( 3 ) - كشف الغمّه ، ج 2 ص 32 . ( 4 ) - بحار الانوار ، ج 45 ص 51 ، مقتل خوارزمى ، ج 2 ص 32 .