ضرورت كار دربارهء نهضت كربلا ، تاكنون بسيار نوشته ، سروده و تحقيق شده است و صاحبان فكر و قلم از زواياى مختلف و با ديدهاى گونه‌گون به اين حماسه نگريسته‌اند ، بگونه‌اى كه مجموعهء آثار مربوط به قيام كربلا و مسائل جنبى آن ، كتابخانهء عظيمى را تشكيل مىدهد ، امّا . . . همچنان زمينه و ميدان براى پژوهش و عرضه‌هاى جديد در اين باره باز است . بقول « صائب » : يك عمر مىتوان سخن از زلف يار گفت * در بند آن مباش كه مضمون نمانده است هدف از تدوين اين فرهنگنامه ، آن بوده كه يك مجموعهء يك جلدى ، فشرده ، دم دست و كاربردى ، حاوى لازم‌ترين دانستنيها پيرامون موضوعاتى كه به آن نهضت جاويد چه در عصر حادثه ، چه زمانهاى پس از آن تا امروز مربوط مىشود ، ارائه گردد . از اين رو مدخلهاى كتاب كه به ترتيب الفباست ، اشخاص ، گروهها ، جاها ، كتابها ، اصطلاحات ، سنّتها ، شعاير ، تعاليم مكتبى و محورهاى ديگر را كه به نحوى در ارتباط با فرهنگ عاشوراست شامل مىشود . دربارهء اغلب عنوانهاى اين فرهنگنامه مىتوان مقالهء مبسوط ، حتّى جزوه و كتاب نوشت - آنگونه كه نوشته‌اند - ليكن هدف اين بوده كه در حد اقل عبارات و دور از شرح و بسط غير ضرورى و قلمفرسايى ، مفيدترين آگاهيهاى لازم به خواننده داده شود . ناگفته نماند در برخى عناوين هم در منابع مختلف مطلب چندانى به دست نمىآيد ، بخصوص پيرامون بعضى از شهداى كربلا . از اين رو آگاهيهاى داده شده گاهى بسيار اندك و احيانا غير كافى است . تدوين و ارائهء يك دايرة المعارف كامل و شامل ، كه به چندين مجلّد قطور بالغ گردد ، كار يك گروه ، آن هم در چند سال و با امكانات پژوهشى گسترده است ( همچنانكه طبق اطلاع نگارنده ، برخى مراكز در تهران ، قم و مشهد چنين انگيزه و انگاره‌اى دارند و به كار مشغولند ) و سالها بايد انتظار كشيد تا آن تلاشها به ثمر برسد و فيشها كتاب شود . اگر در اين كتاب با برخى كاستيها روبرو شويد ، آن را به حساب فردى بودن كار بگذاريد . در عين حال از تذكّرات و پيشنهادهاى اهل نظر در تكميل اين