أحمد بن أعثم الكوفي ( مترجم : مستوفى )
مقدمه 47
الفتوح ( فارسي )
( 1 ) روش تصحيح در تصحيح كتاب حاضر سعى بر اين بوده كه براى حفظ امانت چيزى از متن اصلى كاسته نشود . به همين جهت ، در مواردى كه كاتبان نسخ ، بعضى از كلمات - بويژه برخى از اعلام - را غلط ضبط كردهاند ، ضمن درج صورت صحيح آنها در متن اصلى ، عين كلمات در پاورقى ذكر شده است . به دليل سبك نوشتارى مرسوم سدهء ششم هجرى ، گاهى بعضى از كلمات به صورتى نوشته شده است كه امروز آن سبك نوشتارى منسوخ و غير قابل قبول است . مصحّح ، جهت ايجاد نظم و يك نواختى در ارائهء متن ، تمامى آن كلمات را به صورت امروزى در آورده است ؛ از جمله كلماتى مانند : چندانك ، بدانچ ، آنچ ، هرچ ، كى ، و بلك ، كه به صورت چندانكه ، بدانچه ، آنچه ، هر چه ، كه ، و بلكه تغيير شكل داده شده است . حتّى در بعضى از موارد حروف « ب » و « پ » ، « ج » و « چ » ، « ك » و « گ » به جاى هم نوشته شده است . در اين موارد نيز روش كار بر اساس انتخاب وجه صحيح حرف بوده است . گفتنى است كه در يكى دو جا شعر يا عبارتى عربى همراه ترجمهء آن آمده ولى اصل و ترجمه كاملا بر يك ديگر منطبق نيست . سبب آن است كه اصل را از نسخهاى و ترجمه را از نسخهاى ديگر استنساخ كرده و براى رعايت امانت ، با وجود اختلاف ، هر دو را آوردهايم . در تمامى متن حاضر ، دو نوع شمارهء مسلسل به چشم مىخورد . شمارهء مسلسل بالاى سطور مبين اختلاف نسخ است كه خواننده را به پاورقى متن ارجاع مىدهد ، و شمارههاى مسلسل بين سطور ، كه خواننده را جهت بهرهورى هر چه بيشتر از توضيح مصحّح ، به بخش تعليقات مربوط راهنمايى مىكند . در بخش توضيحات و تعليقات ، تلاش بر اين بوده كه براى تمام اعلام امكنه ، اعلام اشخاص ، و نكات تاريخى و مذهبى مطرح شده در متن ، تا آنجا كه امكان داشته ، شرحى مختصر و مفيد با استفاده از منابع و مآخذ معتبر و ثقه - از جمله : فتوح البلدان بلاذرى ؛ اخبار الطوال دينورى ، آفرينش و تاريخ مقدّسى ، مروج الذهب مسعودى ، تاريخ الكامل ابن اثير ، تاريخ طبرى ، مسند امام حنبل ، البيان و التبيين جاحظ ، شرح نهج البلاغه ، و شمارى از كتب جغرافياى تاريخى - در اختيار خوانندهء مشتاق و كنجكاو قرار داده شود . به دنبال اين كار ، علاوه بر ذكر مشخصات منبع مورد استفاده ، فهرستى