( 1 ) آن شهر رسيد ، اهل جوزجانان بيرون آمدند . دهل و نقاره مىزدند و با سلاح بازى مىكردند . چون دو لشكر به هم رسيدند ، جنگى سخت در گرفت چنانچه در آن روز جمعى كثير از مسلمانان كشته شده ، و باقى به حال بد بازگشتند و نزد عبد اللّه بن عامر آمدند . عبد اللّه از آن واقعه عظيم دلتنگ شده ، احنف بن قيس را بخواند و او را گفت : اى ابو البحر ، بدان كه موسم حجّ رسيد . من عزيمت حجّ مىدارم . به همه حال من اين عزيمت به امضا خواهم رسانيد . سادات و بزرگان عرب كه نزديك منند ، همه را مىشناسم و بر احوال همگان اطّلاع دارم . امّا به جهت نيابت و امارت خراسان ، تو را اختيار كرده‌ام . بايد كه در غيبت من چنان كه كمال كفايت و حسن سيرت تو معهود است به نيابت من امارت خراسان را تيمار دارى و جانب رعايا به احسن الوجوه رعايت كنى . بعد از آن عبد اللّه اموال خراسان را درهم آورد و از خراسان به عزيمت حجّ روان شد . اهل مرو و اهل طالقان چون از بازگشتن عبد اللّه بن عامر خبر يافتند گرد آمدند و سى هزار مرد جنگى فراهم آوردند . اين [ خبر ] به احنف بن قيس رسيد . لشكر را جمع كرده ، ساختهء جنگ شد و به جانب مخالفان متوجّه گشت . به ده فرسنگى مرو الرود ( 296 ) ، در موضعى كه به كوشك احنف ( 297 ) معروف است ، فرود آمد . لشكر مرو الرود و طالقان ( 298 ) روى به احنف آوردند . چون روى به روى شدند ، صفها بركشيدند . احنف بن قيس با قوم خويش تكبيرگويان بر مخالفان حمله آورد . در آن محاربت احنف بنفسه سه سردار را كه صاحب علم بودند به زخم نيزه بينداخت . چون كافران چنان ديدند ، تاب مقاومت نياورده ، پشت داده ، بگريختند . مسلمانان بر عقب [ 114 الف ] ايشان تاخته ، مىكشتند و مىانداختند . [ 19 ] تا ده فرسنگ بر اثر ايشان برفتند و بسيارى را از آن جماعت به قتل رسانيده ، غنايم بسيار از اسب و شتر و سلاح و جامه بگرفتند . ( 299 ) چون احنف را چنين فتحى عظيم ميسّر شد بارى سبحانه را شكرها گزارد و از آنجا به جانب بلخ ( 300 ) روان شد . چون به بلخ رسيد ، بر در دروازهء شهر فرود آمده ، لشكرگاه ساخت . ملك بلخ ، ابرار [ 20 ] نام ، چون لشكر اسلام را بدين تعبيه بديد ، رعبى در دل او افتاده ، عظيم بترسيد . كس به نزديك احنف فرستاد و از او صلح خواست . احنف او را اجابت كرد و بر اين جمله صلح قرار گرفت كه چهار صد هزار درم نقد بدهند

--> [ ( 19 ) ] چ : « مسلمانان بر . . . مىانداختند » حذف شده است . [ ( 20 ) ] ت . ل : ابراز .