( 1 ) طبقهء ششم حمّاد بن زيد بن درهم كنيه‌اش ابو اسماعيل و از طرفداران عثمان و محدثى مورد اعتماد و استوار و حجت و پرحديث بوده است . سليمان بن حرب ما را خبر داد كه * چون حازم پدر جرير بن حازم درگذشت ، زيد پدر حماد برده زر خريد او بود ، سپس يزيد و جرير پسران حازم او را آزاد كردند . خالد بن خداش ما را خبر داد كه حماد بن زيد به سال نود و هشت زاده شده است . عارم بن فضل از گفتهء خود حماد بن زيد ما را خبر داد كه مىگفته است * مادرم چنين مىپنداشت كه من به روزگار خلافت عمر بن عبد العزيز زاده شده‌ام و عمه‌ام مىپنداشت كه در پايان خلافت سليمان بن عبد الملك ديده به جهان گشوده‌ام . عبيد الله بن عمر از گفتهء حماد بن زيد ما را خبر داد كه مىگفته است * حماد بن ابى سليمان به بصره آمد ، ايوب پيش او نرفت ما هم نرفتيم و هر گاه ايوب به ديدن كسى نمىرفت ما هم نمىرفتيم ، گويد سپس ليث بن ابى سليم به بصره آمد ايوب به ديدارش رفت ما هم رفتيم ، كسى هم مىگفت هنگامى كه ايوب درگذشت حماد بن زيد سى و چهار ساله بود . عفان بن مسلم از حماد بن زيد ما را خبر داد كه مىگفته است * پيش عمرو بن دينار بوديم ، ايوب و ابو عمرو بن علاء پيش او آمدند و احاديث كتابى را از او پرسيدند و چون به حديثى مىرسيدند كه از پيش آن را شنيده بودند رها مىكردند و من مىگفتم براى من چنين و چنان حديث شده است و احاديثى را كه آنان رها مىكردند از من پرسيده مىشد . عفان بن مسلم ما را خبر داد و گفت * حماد بن زيد شب كلاه بلند سپيد و لطيفى مىپوشيد . عارم بن فضل ما را خبر داد كه * حماد بن زيد به روز جمعه دهم ماه رمضان سال يكصد و هفتاد و نه در هشتاد و يك سالگى درگذشت و اسحاق بن سليمان بن على هاشمى كه در آن هنگام از طرف هارون حاكم بصره بود بر او نماز گزارد .