ابن سعد ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
249
الطبقات الكبرى ( فارسي )
( 1 ) به بصره كوچ كرده است ، او از آزاد كردگان و وابستهء ايوب بن ازهر عدوى از تيرهء عدى بن جندب و از خاندان عنبر بن عمرو بن تميم بوده است ، مادر توبة ظبيه دختر يزيد بن عقيل بن ضبّه از نژادگان خاندان نمير بن عامر بوده است ، توبه پيش سليمان بن عبد الملك آمد ، سليمان نياز او را پرسيد و براى او مقررى دو تن را برقرار ساخت و به او اجازه داد در بصره حمامى بسازد و در صحرا چاهى حفر كند و اين كار را هيچ كس بدون اجازهء خليفه انجام نمىداد ، توبه در محلهء سكونت بنى عنبر كنار خانهء خود حمامى ساخت و در ناحيه خرنق در صحرا كه در سه منزلى بصره است چاهى حفر كرد ، توبه هنگامى كه عمر بن عبد العزيز خليفه بود پيش او آمد . اسحاق بن ابراهيم مورع از گفتهء جنّاب بن عبد الاكبر عنبرى از گفتهء خود توبه عنبرى نقل مىكرد كه مىگفته است * هنگامى كه به حضور عمر بن عبد العزيز رفته است دختركان كوچك او را در حالى كه شلوارك پوشيده بودند ديده است كه برگرد پدر بازى مىكنند . اسحاق بن ابراهيم مىگويد ، توبه پيش هشام بن عبد الملك رفت ، هشام او را به عنوان ناظر بر كارهاى اسد بن عبد الله به خراسان گسيل داشت ، سپس او را به عراق برگرداند يوسف بن عمر او را به حكمرانى شاپور گماشت و اندكى بعد او را به حكمرانى اهواز منصوب كرد ، هنگامى كه يوسف بن عمر از حكومت عراق بر كنار شد توبه همچنان حاكم او بر اهواز بود . گويد گروهى از خاندان عنبر با اصرار از توبه خواستند كه مدعى شود نسب او به ايشان مىرسد نپذيرفت ، دايىهاى او هم كه از خاندان نمير بودند همين اصرار را كردند و همچنان نپذيرفت ، توبه ساكن صحرا بود و در منطقهء ضبع كه با شهر بصره دو روز راه فاصله داشت در گذشت و همانجا به خاكش سپردند . او به هنگام مرگ هفتاد و چهار ساله بود . محمد بن واسع بن جابر بن اخنس بن عابد بن خارجة بن زياد بن شمس از فرزندزادگان عمرو بن نصر بن ازد است ، فرزندزادگان زياد بن شمس در بصره چهار محله را در اختيار داشتهاند ، محلهيى در منطقهء باطنه كه كنار بنانة قرار داشته است و بعدها گروهى از خاندان شعيراء بر آن چيره شدهاند و ايشان شعرباف و بدون اصل و نسب بودهاند و موىريسى مىكردهاند ، منطقهء دوم كنار بنى غبر و منطقهء سوم كنار هداد و منطقهء چهارم در خريبه قرار داشته است و همهء اينها را