( 1 ) خدا سوگند اميدوارم كه بر امير مؤمنان از اين زخم خطرى متوجه نباشد ، ابن ملجم گفت : پس در اين صورت براى چه كسى گريه مىكنى ؟ و اضافه كرد كه مدت يك ماه همواره شمشيرم را مسموم و زهرآگين مىساختم و اگر اين ضربه كارى نباشد خدا آن شمشير را نيست و نابود كند . گويد : اشعث بن قيس صبح روزى كه امير المؤمنين ضربت خورده بود پسر خود قيس بن اشعث را فرستاد و گفت : بنگر كه امير المؤمنين در چه حال است ، او رفت و باز آمد و گفت : دو چشم آن حضرت در كاسه سرش فرو رفته است ، اشعث گفت : سوگند به خداى كعبه چشمانى است كه مغز آن صدمه ديده است . گويد : على ( ع ) روز جمعه و شب و روز شنبه زنده بود و شب يكشنبه [ 1 ] يازده شب باقى مانده از رمضان سال چهلم هجرت رحلت كرد و رحمت و بركات خدا بر او بادا ، حسن و حسين و عبد اللَّه بن جعفر او را غسل دادند و در سه پارچه كه پيراهن نبود آن حضرت را كفن كردند . وكيع بن جراح از ابو الضحاك يحيى بن مسلم ، از عاصم بن كليب ، از پدرش ، و عبد اللَّه بن نمير از عبد السلام كه مردى از خاندان بنى مسيلمة است ، از بيان ، از عامر شعبى ، همچنين عبد اللَّه بن نمير از سفيان ، از ابو روق ، از قول مردى و فضل بن دكين از خالد بن الياس ، از اسماعيل بن عمرو بن سعيد بن عاص ، همچنين شبابة بن سوّار فزارى از قيس بن ربيع ، از بيان ، از شعبى نقل مىكنند * حسن بن على ( ع ) بر پيكر على ( ع ) نماز گزارد و چهار تكبير گفت و على ( ع ) در محلهء رحبه كوفه كنار مسجد جمعه در جانب خانه‌هاى كنده پيش از آنكه نماز صبح مردم تمام شود دفن شد و پس از دفن آن حضرت حسن بن على ( ع ) آمد و مردم را به بيعت با خود دعوت فرمود و مردم با او بيعت كردند ، مدت خلافت على ( ع ) چهار سال و نه ماه بود . فضل بن دكين از شريك ، از ابو اسحاق نقل مىكند * على ( ع ) به هنگام رحلت شصت و سه ساله بود . واقدى از على بن عمر و ابو بكر بن ابى سبرة ، از عبد اللَّه بن محمد بن عقيل نقل مىكند

--> [ 1 ] . يعقوبى مورخ قرن سوم و تقريبا معاصر محمد بن سعد مىنويسد على ( ع ) پس از ضربت دو روز زنده بود و شب جمعه بيست و يكم رمضان رحلت فرمود . رك : تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، چاپ بيروت ، 1960 ميلادى ، ص 212 . مسعودى مورخ قرن سوم و چهارم ، ضربت خوردن على ( ع ) را در 17 رمضان و ارتحال آن حضرت را در شب بيست و يكم رمضان ثبت كرده است ، رك : مروج الذهب ، ج 4 ، ص 423 ، كلينى و مفيد هم در اصول كافى و ارشاد رحلت آن حضرت را شب بيست و يكم رمضان دانسته‌اند . - م .