( 1 ) خدايا به ما رحم كن ، و سپس خود عمر شروع به دعا كرد و از همه بيشتر اشك مىريخت و مىگريست ، و پس از آن گفت اكنون پراكنده شويد . يزيد بن هارون از زهرى نقل مىكرد عمر گاه چهار زانو مىنشست و گاه بر پشت مىخوابيد در حالى كه يك پاى خود را بالاى پاى ديگرش مىانداخت . همو از زهرى روايت مىكند عمر بن خطاب به مردم مىگفته است : اگر كسى مدت زيادى در مسجد بنشيند مانعى ندارد كه بر پهلوى خود دراز بكشد كه آن بهتر از اين است كه از نشستن خود در مسجد خسته شود . عارم بن فضل از حماد بن زيد ، از ايوب و هشام از محمد بن سيرين نقل مىكند كه مىگفته‌اند عمر كشته شد و حال آنكه قرآن را جمع نكرده بود . واقدى از عائذ بن يحيى ، از ابى حويرث ، از جبير بن حويرث بن نقيد نقل مىكند عمر بن خطاب با مسلمانان دربارهء چگونگى تدوين ديوان مشورت كرد ، على ( ع ) فرمود : همه ساله آنچه جمع مىشود تقسيم كن و چيزى از آن باقى مدار . عثمان بن عفان گفت : مال بسيار زياد است كه همه را در بر مىگيرد و اگر سرشمارى نشوند تا بدانى چه كسى گرفته و چه كسى نگرفته است ، مىترسم كار دشوار شود . وليد بن هشام بن مغيره گفت : اى امير مؤمنان من به شام رفتم و ديدم پادشاهان آن جا ديوانى تشكيل داده‌اند و نام سپاهيان را هم در دفترى ثبت كرده‌اند . عمر گفتار او را پسنديد و عقيل بن ابى طالب و مخرمة بن نوفل و جبير بن مطعم را خواست كه هر سه از نسب شناسان قريش بودند و گفت : نام مردم را به ترتيب منزلت آنان بنويسيد . آنان نوشتند و از بنى هاشم شروع كردند و سپس ابو بكر و خويشاوندان او را نوشتند و سپس عمر و خويشاوندان او را به ترتيب خلافت آن دو ، و چون عمر آن دفتر را ديد گفت : به خدا سوگند دوست مىداشتم كه همچنين بود ولى شما نام مردم را به ترتيب قرابت و خويشاوندى آنان با رسول خدا به ترتيب نزديك‌تر و نزديك‌تر بنويسيد و نام عمر را هم جايى بنويسيد كه خداوند قرار خواهد داد . همچنين واقدى از اسامة بن زيد بن اسلم ، از پدرش ، از جدش نقل مىكند چون دفتر را نزد عمر بن خطاب آوردند پس از بنى هاشم بنى تميم ( خاندان ابو بكر ) و پس از بنى تميم بنى عدى ( خاندان عمر ) را نوشته بودند ، ديدم و شنيدم كه عمر گفت : نام عمر را به جاى خود بنويسيد و از نزديكان رسول خدا شروع كنيد ، گويد بنى عدى نزد عمر آمدند و گفتند : تو جانشين رسول خدايى يا جانشين ابو بكرى كه ابو بكر جانشين رسول خدا بوده