ابن سعد ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
242
الطبقات الكبرى ( فارسي )
( 1 ) پيامبر ( ص ) پيدا كنيد كه از اين پس آنان را به آن عنوان بخوانند . يكى از اصحاب گفت ما مؤمنانيم و عمر امير ماست ، عمر را به لقب امير المؤمنين ملقب ساختند و او نخستين كس است كه به اين لقب ملقب شده است . [ 1 ] عمر نخستين كس است كه تاريخ اسلامى را مدون ساخته و در ماه ربيع الاول سال شانزدهم هجرت آن را بر مبناى هجرت پيامبر ( ص ) از مكه به مدينه مرتب ساخته است و نيز نخستين كس است كه قرآن را به صورت كتاب و مرتب در صفحات جمع كرده است [ 2 ] و نخستين كس است كه نمازهاى تراويح را در ماه رمضان سنت گزارده است و مردم را براى آن كار جمع كرده و آن نماز را به جماعت گزارده و به شهرستانها هم نوشته است چنان كنند و اين كار را در رمضان سال چهاردهم هجرت شروع كرده است ، و براى مردم دو پيشنماز تعيين كرده است كه يكى با مردان و ديگرى با زنها نماز بگزارد ، و نخستين كس است كه در مورد ميخوارگى هشتاد ضربه تازيانه زده است و بر كسانى كه متهم بوده و شك و ترديد داشتهاند سخت گرفته است . خانهء رويشد ثقفى را كه ميخانه بوده به آتش كشيده است و ربيعه بن امية بن خلف را هم كه در خانهاش پياله فروشى داشته به خيبر تبعيد كرده است . ربيعه از خيبر به سرزمين رم رفت و مرتد شد . عمر همچنين نخستين كس است كه در مدينه شبها به پاسدارى و نگهبانى پرداخت و تازيانه به دست گرفت و مردم را ادب كرد و پس از او گفته مىشد تازيانه عمر از شمشير شما هولانگيزتر بود . عمر نخستين كس است كه فتوح عمده انجام داد و سرزمينهاى بزرگى را تصرف كرد و به خراج و درآمد زيادى دست پيدا كرد ، تمام عراق و سواد و جبل و آذربايجان و بصره و اهواز و فارس و شام را غير از اجنادين گشود و اجنادين در خلافت ابو بكر گشوده شده بود ، عمر همچنين جزيره و موصل و از سوى ديگر مصر و اسكندريه را گشود و هنگامى هم كه كشته شد سپاهيان او در رى بودند و تمام آن سرزمين را گشوده بودند ، و او نخستين خليفه است كه سرزمين سواد و جبال را شخصا پيمود و بر زمينها خراج بست و بر اهل ذمه جزيه سرانه را معمول ساخت و بر
--> [ 1 ] . واقدى در مغازى مىگويد لقب امير المؤمنين براى نخستين بار به عبد الله بن جحش در سريه نخله در سال اول هجرت اطلاق شده است ، رك : ترجمهء مغازى ، ج 1 ، ص 14 . - م . [ 2 ] . خوانندگان محترم توجه دارند كه تحقيقات استادان مسلم تفسير و قرآن حاكى از آن است كه قرآن در زمان رسول خدا صلوات الله عليه تدوين و ترتيب يافته است ، براى اطلاع بيشتر ، رك : حضرت آية الله حاج سيد ابو القاسم خويى ( ره ) ، البيان ، چاپ دوم ، ص 256 . - م .