( 1 ) اين آيه را نازل فرمود : « و نيست محمد مگر پيامبرى كه گذشتند پيش از او پيامبران پس اگر بميرد يا او را بكشند . . . » [ 1 ] قتيبة بن سعيد بلخى از ليث بن سعد ، از عبد الرحمن بن خالد ، از ابن شهاب ، از سعيد بن مسيّب نقل مىكند كه * ابىّ بن خلف جمحى روز بدر اسير شد و چون فديهء خود را پرداخت به پيامبر ( ص ) گفت : اسبى دارم كه هر روز سه صاع ذرت برايش مىريزم و اميدوارم كه روى همان اسب تو را بكشم . پيامبر ( ص ) فرمود : چنين نيست ، بلكه من به خواست خداوند متعال در حالى كه بر پشت آنى ، تو را خواهم كشت . اين گذشت و روز احد فرا رسيد . ابىّ بن خلف پديدار شد بر همان اسب و به نزديك پيامبر تاخت . برخى از مسلمانان راه بر او بستند تا مگر او را بكشند . پيامبر ( ص ) فرمود : كنار باشيد ، كنار باشيد ، و زوبين به دست از جا برخاست و زوبين را به سوى او پرتاب كرد اما زوبين فقط يكى از دنده‌هاى وى را شكست و او كشان كشان بر ياران خود بازگشت و آنها را از معركه بيرونش بردند و چون از احد باز مىگشتند به او مىگفتند : چيزى بر تو نيست . ابىّ گفت : مگر به من نگفت كه به خواست خدا من تو را مىكشد ؟ يارانش همچنان او را با خود بردند و او ميان راه مرد و همان جا دفنش كردند . سعيد بن مسيّب مىگويد ، خداوند متعال در اين باره اين آيه را نازل فرمود : « و چون تير انداختى تو تير نينداختى بلكه خداوند تير انداخت » تا آخر آيه . [ 2 ] عتّاب بن زياد از عبد اللّه بن مبارك ، از سفيان بن عيينة ، از يزيد بن خصيفة ، از سائب بن يزيد يا از كس ديگرى نقل مىكند كه مىگفت * پيامبر ( ص ) روز جنگ احد دو زره پوشيده بود . عتّاب بن زياد از ابن مبارك ، از سفيان بن عيينة ، نقل مىكند كه مىگفته است * روز احد از اصحاب سى تنى با رسول خدا بودند كه همگى كشته آمدند . هر يك از ايشان در برابر پيامبر ( ص ) مىايستاد و مىگفت : در راه تو وفادارم و جانم فداى جان تو باد و درود دائمى خداوند بر تو باد . حسن بن موسى اشيب و عمرو بن خالد مصرى از زهير بن معاويه ، از ابو اسحاق ، از

--> [ 1 ] . بخشى از آيهء 138 از سورهء آل عمران . و براى اطّلاع بيشتر ر ك : شيخ طوسى ، تبيان ، ج 3 ، چاپ نجف ، بدون تاريخ ، ص 6 . - م . [ 2 ] . بخشى از آيهء 17 از سورهء انفال ، روايت سعيد بن مسيّب بدون ذكر نام او در تفسير تبيان ، ج 5 ، ص 93 . و به طور مفصل در تفسير ابو الفتوح آمده است . - م .