ابن سعد ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
352
الطبقات الكبرى ( فارسي )
( 1 ) تيزهوشتر و خردمندتر و داناتر و بردبارتر از ابن عباس نديدهام و خود ديدم كه عمر بن خطاّب در معضلات او را فرامىخواند و مىگفت چنين مشكلى پيش آمده است ، راى خود را بگو ، و از گفتار ابن عباس پا فراتر نمىنهاد ، در حالى كه بسيارى از اهل بدر و مهاجران و انصار همواره پيرامون عمر بودند . محمد بن عمر [ واقدى ] از سليمان بن داود بن حصين ، از پدرش ، از نبهان نقل مىكند كه مىگفته است * امّ سلمة همسر پيامبر ( ص ) را گفتم : مىبينم كه مردم به ابن عبّاس بسيار توجه دارند . ام سلمة گفت : او داناترين بازماندگان است . محمد بن عمر [ واقدى ] از واقد بن ابو ياسر ، از طلحة بن عبد اللّه بن عبد الرحمن ابن ابو بكر ، از پدرش ، از عايشه نقل مىكند كه * در موسم حجّ عايشه ، ابن عبّاس را نگريست كه مردم بر گرد او حلقهها زده از مناسك حج مىپرسند . گفت : وى داناترين بازماندگان به مناسك حج است . محمد بن عمر [ واقدى ] از ابو بكر بن عبد اللّه بن ابو سيرة ، از مروان بن ابو سعيد ، از ابن عبّاس نقل مىكند كه مىگفته است * روزى نزد عمر بن خطّاب رفتم و او را مسألهيى كه يعلى بن اميّة براى او از يمن نوشته بود پرسيد ، و چون پاسخ دادم عمر گفت : گواهى مىدهم كه از خاندان رسالت سخن مىگويى . محمد بن عمر [ واقدى ] از ابو بكر بن عبد الله بن ابو سبرة ، از عمرو بن ابو عمرو ، از ابو معبد نقل مىكند كه مىگفته است * شنيدم كه ابن عمر مىگفت : داناتر ما ابن عبّاس است . محمد بن عمر [ واقدى ] از ابو بكر بن عبد اللّه بن ابو سبرة ، از عمرو بن ابو عمرو ، از عكرمة نقل مىكند كه مىگفته است * شنيدم كه معاوية بن ابو سفيان مىگفت : مولاى تو ( يعنى ابن عبّاس ) دانشمندترين زندگان و درگذشتگان است . محمد بن عمر [ واقدى ] از ابن ابى وعلة ، از حكم بن ابان ، از عكرمة نقل مىكند كه مىگفته است * كعب الاحبار مىگفت : مولاى تو ربّانى اين امت و دانشمندترين زندگان و درگذشتگان است . محمد بن عمر [ واقدى ] از معمر بن راشد ، از ابن طاوس ، از پدرش نقل مىكند كه مىگفته است * ابن عبّاس از راسخان در علم است . محمد بن عمر [ واقدى ] از بشر بن ابو مسلم ، از ابن طاوس ، از پدرش نقل مىكند كه مىگفته است * ابن عباس بر ديگر مردم در علم چنان سركشيده و سرافراز است كه درختان