( 1 ) اى مروان ، معذورم ، كه من مگر راى خودم را اظهار نمىدارم ( تابع نظر كسى نيستم ) . هوذة بن خليفة [ 1 ] از قول عوف نقل مىكرد كه مىگفته است * مرا گفته‌اند كه چون زيد بن ثابت را در گور كردند ، ابن عبّاس با دست خود گور او را فرا نمود و گفت : علم اين چنين از ميان مىرود ، مردى كه چيزى را نمىداند كه ديگران نمىدانند چون بميرد دانش خود را هم مىبرد . ابو الوليد هشام طيالسىّ و ابو عوانة از قتادة نقل مىكنند كه مىگفته است * چون زيد بن ثابت در گذشت و او را در گور كردند ، ابن عبّاس گفت : آرى ، علم اين چنين از ميان مىرود . كثير بن هشام و عفّان بن مسلم و يحيى بن عبّاد و موسى بن اسماعيل جملگى گفتند حمّاد بن سلمه از عمّار بن ابى عمّار نقل مىكرد كه مىگفته است * چون زيد بن ثابت مرد با ابن عبّاس در سايهء خانه‌يى نشستيم و او گفت : آرى ، علم اين چنين از ميان مىرود ، امروز دانش فراوانى در خاك شد . عارم بن فضل از حمّاد بن زيد ، از يحيى بن سعيد نقل مىكند كه مىگفته است * چون زيد بن ثابت مرد ، ابو هريرة گفت : امروز دانشمندترين اين امت در گذشت . شايد خداوند متعال با ابن عباس اين فقدان را جبران فرمايد . ابو هريرة [ 2 ] ابو ضمرة انس بن عياض ليثىّ از عبد اللّه بن عبد العزيز ليثىّ ، از عمرو بن مرداس ابن عبد الرحمن جندعىّ ، از ابو هريرة نقل مىكند كه مىگفته است * پيامبر ( ص ) مرا فرمود :

--> [ 1 ] . اين كلمه در برخى از مآخذ از جمله در طبقات چاپ مصر به صورت « هوزه » ضبط است ولى صحيح آن با ذال است . در نود و يك سالگى به سال 216 هجرى در گذشته است . ر ك : ذهبى ، ميزان الاعتدال ، ج 4 ، چاپ على محمد بجاوى ، مصر ، ص 311 . - م . [ 2 ] . عبد الرّحمن بن صخر دوسى ملقب به ابو هريرة متولّد 21 قبل از هجرت و در گذشتهء 59 هجرى است . در سال هفتم هجرت و در خيبر به حضور پيامبر ( ص ) رسيد و مسلمان شد ، يعنى از بيست و سه سال مدت نبوت حضرت ختمى مرتبت فقط سه سال درك محضر ايشان را كرده است و اين گونه حرفها كه از محضر پيامبر ( ص ) از همگان بيشتر استفاده كرده‌ام ادعائى بيش نيست . براى اطّلاع بيش از وضع اين مرد ، ر ك : محمود ابو ريه ، بازرگان حديث ، ترجمهء استاد محمد وحيد گلپايگانى ، تهران ، 1343 خورشيدى . - م .