( 1 ) احمد بن عبد اللّه بن يونس از اسرائيل ، از ابو يحيى قتّاب ، از مجاهد نقل مىكند كه * از آيهء « و گواهى داد شاهدى از بنى اسرائيل . . . » [ 1 ] عبد اللّه بن سلام مراد است . محمد بن عبد اللّه اسدىّ و قبيصة بن عقبة ، هر دو از سفيان ، از عمرو بن قيس ، از عطيّة * در مورد آيهء « . . . كه آن را علماى بنى اسرائيل بدانند » [ 2 ] نقل مىكنند كه آنان پنج تن بوده‌اند : عبد اللّه بن سلام و ابن يامين و ثعلبة بن قيس و اسد و اسيد . ابو ذرّ [ 3 ] حجّاج بن محمد از ابن جريج ، از ابو حرب بن ابو اسود ، از ابو اسود ، همچنين ابن جريح و مرد ديگرى از زاذان نقل مىكنند كه * علىّ ( ع ) را در مورد ابو ذرّ پرسيدند ، فرمود : انباشته از علمى شد كه از كشيدن آن ناتوان ماند . بسيار سختگير و آزمند بود . سختگير به از دست دادن دين خود و آزمند نسبت به كسب علم ، و فراوان از پيامبر ( ص ) سؤال مىكرد كه به او پاسخ داده مىشد و گاهى هم پاسخ داده نمىشد و به هر حال ظرف و پيمانه‌اش از علم لبريز بود . گويد : آنان نفهميدند كه مراد از ناتوانى ابو ذرّ چه بوده است . آيا مراد اين است كه نتوانسته است آن را آشكار سازد و علم خود را عرضه كند يا آنكه نتوانسته است چنان كه بايد و شايد از رسول خدا ( ص ) بهره ببرد . سليمان بن عبد الرحمن دمشقىّ از وليد بن مسلم ، از ابو عمرو أوزاعىّ ، از مرثد ، يا پسر مرثد از قول پدرش ، نقل مىكند كه مىگفته است * كنار ابو ذرّ غفارىّ نشسته بودم و مردى بر او در آمد و گفت : مگر امير المؤمنين تو را از فتوى دادن نهى نكرده است ؟ [ 4 ] ابو ذرّ گفت : به خدا سوگند اگر شمشير بر گلوى من بگذاريد كه گفتارى را كه از رسول خدا شنيده‌ام ، نقل

--> [ 1 ] . آيهء 10 از سورهء احقاف - م . [ 2 ] . آيهء 197 از سورهء شعراء . - م . [ 3 ] . جندب بن جناده ، معروف به ابو ذرّ از پيشگامان مسلمانان و نفر پنجم يا ششمى است كه مسلمان شده است . پس از رحلت رسول خدا ( ص ) به صحراى شام هجرت كرد و در دورهء حكومت عثمان به ربذه تبعيد شد و در سال 32 رحلت كرد [ بنابر اين ، به راستى مردم و خود او نتوانسته‌اند از علم او بهره ببرند و البته زورگويان اجازه ندادند ] . براى اطلاع بيشتر ، ر ك : شيخ طوسى ، اختيار معرفة الرجال ، چاپ آقاى حسن مصطفوى ، اسفند 1348 ، ص 22 ، و رجال بحر العلوم ، ج 2 ، چاپ نجف ، 1965 ميلادى ، ص 161 - 143 . - م . [ 4 ] . به احتمال قوى منظور از امير المؤمنين در اين روايت عثمان است . - م .