( 1 ) ابراهيم ( ع ) تشبيه كردم و مراد از امت هم كسى است كه به مردم خير بياموزد و مراد از ( قانت ) هم مطيع است . اسماعيل بن ابراهيم اسدىّ از منصور بن عبد الرحمن ، از شعبىّ ، از فروة بن نوفل اشجعىّ نقل مىكند كه مىگفته است * عبد اللّه بن مسعود مىگفت : همانا معاذ بن جبل امتى بود فرمان بردار خداوند ( قانت ) ، پاك راى بود و نبود از مشركان . گفتم : ابو عبد الرحمن به غلط افتاده است ، بلكه خداوند فرموده است ابراهيم چنان است . ولى او بار دوم نيز همچنان خواند و دانستم به عمد چنان مىخواند و هيچ نگفتم . گفت : آيا مىدانى امت و قانت يعنى چه ؟ گفتم : خدا داناتر است . گفت : امت كسى است كه مردم را خير مىآموزد و قانت كسى است كه مطيع خدا و رسول خدا باشد و معاذ بن جبل مردم را خير مىآموخت و فرمانبردار خدا و رسول خدا بود . اسحاق بن يوسف ازرق و فضل بن دكين ، از زكريّاء بن ابو زائده ، و وهب بن جرير بن حازم از شعبة ، از فراس و مجالد ، و فضل بن دكين و قبيصة بن عقبة از سفيان ، از فراس ، و جملگى از شعبىّ ، از مسروق نقل مىكنند كه مىگفته‌اند * نزد عبد اللّه بن مسعود بوديم ، گفت : « همانا معاذ بن جبل امتى بود فرمانبردار خداوند ( قانت ) و پاك راى بود » . فروة بن نوفل گفت : گوييا ابو عبد الرحمن ابراهيم ( ع ) را از ياد برده است . [ عبد اللّه بن مسعود ] گفت : آيا از من شنيدى كه ابراهيم را ياد كنم ؟ ما همواره معاذ را به ابراهيم تشبيه مىكرديم و معاذ در اين مورد تلاش مىكرد شبيه ابراهيم باشد . همو گويد ، مردى عبد اللّه بن مسعود را گفت : معنى امت چيست ؟ گفت : كسى كه مردم را خير بياموزد ، و قانت كسى است كه مطيع خدا و رسولش باشد . عبد اللّه بن جعفر رقّىّ از عبيد اللّه بن عمرو ، از عبد الملك بن عمير ، از ابو الاحوص نقل مىكند كه مىگفته است * روزى ابن مسعود با ياران خود گفتگو مىكرد و گفت : « همانا معاذ امتى بود فرمانبردار خداوند ( قانت ) ، پاك راى بود و نبود از مشركان » . مردى كه مىپنداشت ابن مسعود اشتباه كرده است او را ياد آور شد . ابن مسعود گفت : آيا مىدانيد معنى امت چيست ؟ گفتند : چيست ؟ گفت : كسى كه مردم را خير بياموزد . سپس گفت : آيا مىدانيد قانت يعنى چه ؟ گفتند : نه . گفت : يعنى فرمانبردار خداوند . قبيصة بن عقبة از سفيان ، از ثور ، از خالد بن معدان نقل مىكند كه مىگفته است * عبد اللّه بن عمرو مىگفته است : ما را از دو عاقل حديث نقل كنيد . گفته مىشد : دو عاقل