( 1 ) ابى سرح و مقيس بن صبابة ليثى و حويرث بن نقيذ و عبد اللّه بن هلال بن خطل ادرمى بودند و زنان ، هند دختر عتبه و ساره كنيز عمرو بن هاشم و فرتنا و قريبة . [ 1 ] از اين گروه عبد اللّه بن هلال بن خطل و حويرث بن نقيذ و مقيس بن صبابة كشته آمدند و سران و سپاهيان مسلمانان بى هيچ گونه درگيرى و برخورد به مكه در آمدند مگر خالد بن وليد كه با صفوان بن اميّه و سهيل بن عمرو و عكرمة بن ابو جهل روباروى شد و آنان با گروهى از قريش در خندمه [ 2 ] راه بر خالد ببستند و شمشير كشيده تيرانداختند . خالد سپاهيان خود را امر به حمله داد و بيست و چهار تن از قريش و چهار نفر از هذيل را كشتند و آنان به بدترين صورت به هزيمت رفتند . و چون پيامبر ( ص ) بر فراز گردنهء اذاخر رسيد برق شمشيرها را ديده فرمود : مگر از جنگ و درگيرى منع نكرده بودم ؟ گفتند : با خالد به جنگ برخاستند و او به دفاع برآمد . فرمود : قضاء و مشيت الهى برتر است . از مسلمانان نيز دو تن كه راه گم كرده بودند ، كشته شدند ، كرز بن جابر فهرى و خالد اشقر خزاعى . از بهر پيامبر ( ص ) در حجون خيمه‌يى از چرم بر پاى داشتند و زبير بن عوّام رايت آن حضرت را بر كنار آن خيمه نصب كرد و پيامبر ( ص ) به خيمه در آمد و گفتند : اى رسول خدا ، آيا به خانهء خودتان منزل نمىكنيد ؟ فرمود : مگر عقيل از براى ما خانه‌يى باقى گذارده است ؟ و پيامبر ( ص ) به قهر به مكه در آمد و مردم به طوع و به كره مسلمان شدند و پيامبر ( ص ) سوار بر ناقهء خود طواف فرمود و گرد كعبه سيصد و شصت بت بود و از كنار هر بت كه گذر مىفرمود با چوبدست خود اشارتى مىكرد و اين آيه را مىخواند كه « حق آمد و باطل از ميان رفت ، همانا باطل از ميان رفتنى است » [ 3 ] و بتان به رو در مىافتادند و بزرگترين بت هبل بود و روبروى كعبه بود . آن گاه پيامبر ( ص ) كنار مقام ابراهيم ( ع ) آمد و آن متّصل به كعبه بود ، و پشت آن دو ركعت نماز گزارد و در گوشه‌يى از مسجد نشست و بلال را به آوردن كليد كعبه به نزد عثمان بن طلحه فرستاد . عثمان خود كليد آورد و پيامبر ( ص ) كليد را گرفت و در را گشود و به كعبه در شد و در آن دو ركعت نماز گزارد و چون به در آمد

--> [ 1 ] . براى اطلاع در مورد گناه اين گروه مراجعه كنيد به مغازى واقدى ، چاپ مارسدون جونس ، ص 860 - 855 ، و نهاية الارب ، ج 17 ، چاپ دار الكتب ، ص 307 تا 310 ، و ترجمهء هر دو كتاب به قلم اين بنده . - م . [ 2 ] . خندمه ، نام يكى از كوههاى مكه است . - م . [ 3 ] . آيهء 81 از سورهء بنى اسرائيل . و براى اطلاع بيشتر ر ك : ابو الفتوح رازى ، تفسير ، چاپ مرحوم شعرانى ، ج 7 ، ص 274 . - م .