( 1 ) حديبيه مانع آمده بودند مهيّا شوند و امر بر آن داد كه هيچ تنى از آنان كه در غزو حديبيه بودند از اين عمره تخلف نورزند و هيچ تنى از اين عمره غفلت نورزيد مگر آنان كه در خيبر شهيد شدند يا آنان كه مردند . و گروهى ديگر از مسلمانان نيز از بهر عمره آماده شدند و شمار مسلمانان در اين عمره دو هزار تن بود . و پيامبر ( ص ) ابو رهم غفارى را به نيابت خود بر مدينه بداشت و با شصت شتر تنومند روى در راه نهاد . و ناجية بن جندب اسلمى را به نگهدارى از شتران قربانى گماشت و اسلحهء او شمشير و خود و زره و نيزه بود . و صد اسب نيز داشتند . پيامبر ( ص ) چون به ذو الحليفه در رسيد ، سواران را به سركردگى محمد بن مسلمه پيشاپيش فرستاد و اسلحه را نيز با بشير بن سعد پيشاپيش روانه فرمود . [ 1 ] و پيابمر ( ص ) از كنار در مسجد محرم شد و تلبيه گفت و مسلمانان نيز تلبيه گفتند ، و محمد بن مسلمة با سواران پيشاپيش رفت و چون به مرّ الظهران رسيد تنى چند از قريش را ديد و چون از او خبر پرسيدند ، گفت : رسول خدا ( ص ) صبح فردا در اين منزل خواهد بود ان شاء اللّه . آنان خبر به قريش آوردند و قريش سخت به هراس افتاد . پيامبر ( ص ) چون به مرّ الظهران رسيد اسلحه را به صحراى يأجج فرستاد و از آنجا علامتهايى كه از براى منطقهء حرم گذارده‌اند پديد بود و اوس بن خولىّ را با دويست مرد به نگاهبانى اسلحه بداشت . قريش از مكه بيرون رفته بر قلل كوهها شدند و شهر را خالى كردند . پيامبر ( ص ) شتران قربانى را پيش از خود روانه داشت و فرمود تا آنها را در ذى طوى نگه دارند و پيامبر ( ص ) سوار بر ناقهء خود نام او قصواء به راه افتاد و مسلمانان كه جز از شمشير نداشتند آن حضرت را در ميان گرفته بودند و تلبيه گويان از گردنه‌يى مشرف بر حجون به مكّه در آمدند . عبد اللّه بن رواحه لگام ناقهء پيامبر ( ص ) را به دست داشت . پيامبر ( ص ) همچنان پياپى تلبيه مىگفت تا آن گاه كه با چوبدستى خود ، سواره حجر الاسود را اسلام كرد و مسلمانان پياده همراه بودند و طواف مىكردند و پيامبر ( ص ) و ياران ، كنارهء راست شانهء جامهء احرام خود را نيز از زير بغل راست به شانه افكنده بودند چنان كه شانه‌هاى راستشان برهنه بود . و عبد اللّه بن رواحه اين ابيات را مىخواند : « اى فرزندان كفار از راه او كنار برويد ، كنار برويد كه تمام خير و نيكى با رسول خداست ، ما بر سر تأويل قرآن با شما ستيزه داريم همچنان كه براى [ اثبات ] نزول آن شما را

--> [ 1 ] . واقدى در مغازى ، چاپ مارسدون جونس ، ص 733 مىگويد : پيامبر فرمود : سلاح را وارد منطقهء حرم نخواهيم كرد ولى بايد نزديك ما باشد كه در صورت لزوم بدون اسلحه نباشيم . - م .