بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ * ( 1 ) صلح حسن عليه السلام با معاويه ، از دشوارترين حوادثى بود كه امامان اهل بيت پس از رسول اكرم - صلى اللّه عليه و آله - از ناحيهء اين امت بدان دچار شدند . امام حسن با اين صلح ، آنچنان محنت طاقت‌فرسائى كشيد كه هيچ كس جز بكمك خدا ، قادر بر تحمل آن نيست . ليكن او اين آزمايش عظيم را با پايدارى و متانت تحمل كرد و سر بلند و پيروزمند و دست يافته بهدف خود - يعنى مراعات حكم خدا و قرآن و پيامبر و صلاح مسلمانان - از آن بيرون جست . . و اين همان هدفى بود كه او براى هر گفتار و عمل بدان نظر داشت و عشق مىورزيد . آنان كه او را به راحت طلبى و عافيت‌انديشى متهم كرده‌اند - و هم آن دسته از شيعيانش كه تحت تأثير شور و احساس ، آرزو برده‌اند كه : كاش وى نيز در جهاد با معاويه پايدارى ميكرد و از راه شهادت ، زندگى مىيافت و به پيروزى از همان راهى كه برادرش در روز عاشورا رفت و رسيد ، مىرفت و مىرسيد . . . اين هر دو گروه را در ميزان سنجش فكر و خرد ،