نبرد نبوده است . احتمال مىدهيم كه در مراحل نخست درگيرى به منظور تشويق و تقويت روحيهء مسلمانان ، آن حضرت هم جنگيده و سپس براى فتح و پيروزى سپاهش به دعا و مناجات پرداخته است . 2 . على ( ع ) در اين لحظات بحرانى و سخت هم ، آنى از پيغمبر ( ص ) غافل نشد و به طور مداوم از آن حضرت سركشى مىكرد تا از سلامت وجودش مطمئن شود . اين شيوهء هميشگى على ( ع ) بود كه در همهء احوال از رسول خدا ( ص ) غافل نمىشد و پاسدارى از جان او را مأموريت خويش مىدانست . چنان كه موسى بن سلمه گفت : از جعفر بن عبد اللّه بن حسين دربارهء اسطوانه ( ستون ) على بن ابى طالب پرسيدم ؛ گفت : على بن ابى طالب در پاى اين ستون ، از سمتى كه به سوى قبر پيغمبر ( ص ) است ، و در خانهء رسول خدا ( ص ) از آنجا باز مىشود ؛ مىنشست و از پيغمبر ( ص ) پاسدارى مىداد . « 1 » سمهودى در كتاب خود ، اين ستون را اسطوانه محرس ، ستون پاسداران ، ناميده است . « 2 » 2 . ميزان اهتمام رسول خدا ( ص ) به دعا و مناجات به خوبى نمايان است كه تا چه اندازه در اين لحظات سخت و بحرانى با خداى متعال به عنوان سرچشمه قدرت و قوّت ، و فتح و ظفر ، به راز و نياز مىنشست تا به مسلمانان يقين و صبر عنايت فرمايد و آنان را مشمول الطاف و عنايات خفيه خويش سازد كه بدون آن نه پيروزى به دست مىآيد و نه فتح و ظفر را ارزشى است . 3 . على ( ع ) نيز كه در اين جنگ بيش از همه مسلمانان فداكارى و جانبازى كرد ، و نيمى از كشته‌هاى قريش را با شمشير خود كشت و در قتل نيم ديگر

--> ( 1 ) . وفاء الوفاء ، 2 / 448 . ( 2 ) . همان .