گسيل داريد تا مردم را براى نماز فراخوانند . در اين هنگام رسول خدا ( ص ) به بلال فرمود : بلال ؛ برخيز اذان بگو . « 1 » از اين روايت به دست مىآيد كه مسلمانان ، خودشان در اين باره با هم اختلاف داشتند و از اين رو برخى وسايلى را براى اعلان نماز پيشنهاد كردند . امّا رسول خدا ( ص ) با فرمانى كه بلال داد ، ريشهء اختلاف را از بين برد . بنابراين معلوم مىشود كه اذان پيش از اين مثلا در اسراء تشريع شده بود ، ولى اين گروه از مسلمانان يا به دليل نومسلمانى از آن خبر نداشتند يا واقعيت مطلب را مىدانستند ، امّا مطابق ميل درونى خويش ، خواهان تغيير آن بودند . در اين باره به بحث محقّقانه و تفصيلى امام سيد شرف الدين موسوى مراجعه كنيد . « 2 » أ . فزونى يا كاستى ؟ يكى از موضوعاتى كه مورد اختلاف است و در ميان فرقه‌هاى اسلامى طرفداران و مخالفان جدّى دارد ، عبارت : حى على خير العمل ، در اذان است . شمارى از مسلمانان به پيروى از پيشوايان مكتب خود ، عقيده دارند كه نمىتوان اين عبارت را در اذان گفت . اينان جمهور اهل سنّت و جماعت هستند . برخى گفتن اين عبارت را در اذان مكروه مىدانند ، با اين استدلال كه گفتن اين عبارت از سوى رسول خدا ( ص ) ثابت نشده و زيادت در اذان مكروه است . « 3 »

--> ( 1 ) . سنن دارقطنى ، 1 / 237 . ( 2 ) . النص و الاجتهاد ، 197 - 205 . ( 3 ) . سنن بيهقى ، 1 / 425 ؛ البحر الرائق ، 1 / 275 .