إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ . « 1 » در حقيقت مؤمنان با هم برادرند ؛ پس ميان برادرانتان را سازش دهيد . اين آيهء مباركه مسئوليت برقرارى صلح و صفا بين مؤمنان را فرع و ناشى از برادرى ايمانى مىداند . بنابراين هرگاه برادرى خيرخواهانه و سازنده باشد ، طبيعى است كه بماند و تداوم يابد . چنان كه حفظ و نگه‌دارى اين برادرى هم تا بالاترين حد امكان استمرار خواهد داشت . برادرى مهاجران و انصار در تاريخ جهاد و شهادت ، نتايج مهمى در پى داشت . خداوند متعال در بدر همين امر را بر پيغمبر ( ص ) منّت نهاد و فرمود : وَ إِنْ يُرِيدُوا أَنْ يَخْدَعُوكَ ، فَإِنَّ حَسْبَكَ اللَّهُ هُوَ الَّذِي أَيَّدَكَ بِنَصْرِهِ وَ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ أَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ لَوْ أَنْفَقْتَ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً ما أَلَّفْتَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ وَ لكِنَّ اللَّهَ أَلَّفَ بَيْنَهُمْ إِنَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ . « 2 » و اگر بخواهند تو را بفريبند ، ( يارى ) خدا براى تو بس است . همو بود كه تو را با يارى خود و مؤمنان نيرومند گردانيد ؛ و ميان دل‌هايشان الفت انداخت كه اگر آنچه در روى زمين است همه را خرج مىكردى نمىتوانستى ميان دل‌هايشان الفت برقرار كنى ؛ ولى خدا بود كه ميان آنان الفت انداخت چرا كه او تواناى حكيم است . 4 . منشور حكومت مدينه ، مرزبندى روابط رسول خدا ( ص ) پس از مدّت كوتاهى كه به عقيدهء برخى پنج ماه مىشود ، « 3 » عهدنامه‌اى بين خود و يهوديان مدينه نوشت و دين و دارايى آنان را به رسميت شناخت و از آن‌ها تعهّد گرفت كه احدى را بر ضدّ پيغمبر ( ص ) يارى نكنند و اگر مشكلى پيش آيد ، به مسلمانان در حلّ آن كمك كنند . چنان كه مسلمانان

--> ( 1 ) . حجرات ( 49 ) : 10 . ( 2 ) . انفال ( 8 ) 62 و 63 . ( 3 ) . تاريخ الخميس ، 1 / 353 .