السيد جعفر مرتضى العاملي ( مترجم : محمد سپهرى )
47
الصحيح من سيرة النبى الاعظم ( ص ) ( ترجمه وتلخيص ) ( سيرت جاودانه ) ( فارسي )
هنگامى كه زنده بود ، در مدينه ماندند . « 1 » منع از روايت و كتابت حديث به زمان ابو بكر و عمر محدود نشد ، بلكه خلفاى اموى : عثمان ، معاويه و خلفاى بعدى ، همين شيوه را در پيش گرفتند و از روايت هر گونه حديثى جلوگيرى كردند مگر روايت احاديثى كه در روزگار عمر نقل مىشد . « 2 » كتابت حديث نزد مردم عيب به شمار مىرفت . « 3 » سياست منع از روايت و تدوين حديث تا خلافت عمر بن عبد العزيز اموى كه در آغاز قرن دوم ( صفر سال 99 ه ) براى مدّت كوتاهى با مرگ وى ( رجب سال 101 ه ) به پايان رسيد ، تداوم يافت . او محمّد بن عمرو بن حزم را مأمور كرد كه حديث پيامبر ( ص ) يا سنّت گذشته را با حديث عمره دختر عبد الرحمن برايش بنويسد . « 4 » منظور وى از سنّت گذشته ، سنّت ابو بكر ، عمر و عثمان بود ، امّا نمىدانيم اين خواستهء خليفه انجام شد يا نه ؟ محمّد بن شهاب زهرى ( 124 ه ) بخشى از روايات را برايش نوشت و هر دفترى را به يك شهر فرستاد . اين تلاش هم بسيار ضعيف و محدود بود « 5 » و نتوانست نقش سازندهء حديث رسول خدا ( ص ) را در زندگى مردم بازگرداند . به هر حال منع از حديث در اواسط قرن دوم پايان يافت و حركت گسترده براى تدوين حديث شروع شد . « 6 »
--> ( 1 ) . حياة الصحابة ، 3 / 273273 ؛ تاريخ الامم و الملوك ، 3 / 426 ؛ مستدرك حاكم ، 3 / 120 ؛ كنز العمّال ، 10 / 180 ؛ المجرحون ، 1 / 135 ؛ تذكرة الحفاظ ، 1 / 7 ؛ الطبقات الكبرى ، 5 / 239 . ( 2 ) . بنگريد : الطبقات الكبرى ، 3 / 206 ؛ مسند احمد ، 4 / 99 ؛ كنز العمّال ، 10 / 179 - 182 . ( 3 ) . بنگريد : الترتيب الاداريه ، 2 / 249 . ( 4 ) . بنگريد : تقييد العلم ، 105 - 106 ؛ تدريب الراوى ، 1 / 90 ؛ الطبقات الكبرى ، 8 / 353 . ( 5 ) . السنة قبل التدوين ، 232 ؛ جامع بيان العلم ، 1 / 76 ؛ الطبقات الكبرى ، 7 / 447 ؛ سنن دارمى ، 1 / 126 ؛ تذكرة الحفّاظ ، 1 / 169 . ( 6 ) . بنگريد : بحوث فى تاريخ السنة المشرفه ، 337 ؛ تذكرة الحفّاظ ، 1 / 169 - 170 ؛ الخطط و الآثار ، 2 / 333 .