ابو بكر پانصد حديث از رسول اكرم ( ص ) نوشت ، امّا به محض رحلت آن حضرت ، همه را از بين برد . « 1 » صحابه براى مذاكره و بحث دربارهء حديث رسول اكرم ( ص ) حلقه‌هايى در مسجد تشكيل مىدادند . شمار شركت‌كنندگان در برخى از اين حلقه‌ها كه در اوايل خلافت عمر تشكيل مىشد ، بيش از سى نفر بود . « 2 » حتى مطابق برخى روايات ، شخص خليفهء دوم نيز برخى از سنن را براى عتبة بن فرقد نوشت . « 3 » در غلاف شمشيرش صحيفه‌اى به دست آمد كه در آن زكات چارپايان را نوشته بود . « 4 » امير المؤمنين على ( ع ) كه هرگز در سفر و حضر از پيامبر اكرم ( ص ) جدا نشد ، مگر در غزوهء تبوك ، اهتمام شديدى به روايت و تدوين حديث رسول خدا ( ص ) مبذول مىداشت تا جايى كه به او گفته شد : چه شده كه بيش از همهء اصحاب رسول خدا ( ص ) روايت دارى ؟ فرمود : هرگاه از او مىپرسيدم ، مرا خبر مىداد و هرگاه سكوت مىكردم ، او آغاز مىكرد . « 5 » ائمهء اطهار ( ع ) پيروان خود را همواره بر ديدار و مذاكره دربارهء حديث تشويق مىكردند تا حديث پيامبر ( ص ) از بين نرود . آنان در موارد مختلف به نوشتن و نقل علم و دانش و حفظ آن ترغيب و تشويق مىكردند . « 6 » زهرى كه

--> حياة الصحابة ، 3 / 223 - 226 . ( 1 ) . بنگريد : تذكرة الحفاظ ، 1 / 5 ؛ كنز العمّال ، 10 / 174 ؛ النص و الاجتهاد ، 151 ؛ مكاتب الرسول ، 1 / 61 . ( 2 ) . بنگريد : حلية الاولياء ، 1 / 331 ؛ حياة الصحابة ، 2 / 710 . ( 3 ) . مسند احمد ، 1 / 16 . ( 4 ) . الكفاية فى علم الروايه ، 354 . ( 5 ) . انساب الاشراف ، 2 / 98 ؛ ترجمة الامام على ( ع ) ، 2 / 456 . ( 6 ) . بنگريد : بحار الانوار ، 2 / 152 ؛ سنن دارمى ، 1 / 130 ؛ تقييد العلم ، 89 - 91 ؛ التراتيب الاداريه ، 2 / 222 ؛ ربيع الابرار ، 3 / 326 ؛ جامع بيان العلم ، 1 / 99 ؛ شرف اصحاب الحديث ، 69 .