7 . هجرت به حبشه حسب روايت امّ سلمه ، مسلمانان به دستور رسول خدا ( ص ) به طور پراكنده به حبشه هجرت كردند . « 1 » گفته مىشود در ابتدا ده مرد و چهار زن به سرپرستى عثمان بن مظعون راهى اين ديار شدند . « 2 » سپس به تدريج ديگران به مهاجران حبشه پيوستند تا اين كه شمارشان به هشتاد و دو يا هشتاد و سه مرد - اگر عمّار بن ياسر را همراه آنان بدانيم - و نوزده زن رسيد . كودكان در اين رقم به حساب نيامده‌اند . هر چند از نظر عموم مورّخان اين هجرت به سال پنجم بعثت بوده است ، امّا حاكم نيشابورى معتقد است كه مسلمانان پس از رحلت ابو طالب به حبشه هجرت كردند . « 3 » مىدانيم كه ابو طالب در سال دهم بعثت درگذشت . شايد حاكم از هجرت جديدى سخن مىگويد كه برخى از مسلمانان در اين زمان داشته‌اند . احتمال مىرود همان بازگشت مهاجران باشد كه چون شنيدند در مكّه صلح برقرار شده ، بازگشتند ، امّا وقتى متوجه شدند دروغ بوده است ، به حبشه برگشتند . با اين حال شواهدى در دست نداريم كه تأييد كند كه اين واقعه دقيقا در همان سال بوده است . ما ترجيح مىدهيم كه همه را يك هجرت بدانيم و سرپرستى آن را با جعفر بن ابى طالب كه جز وى كسى از بنى هاشم در اين هجرت نبود . بنابراين دو هجرت نبود : در هجرت نخست ده نفر و ديگران در هجرت دوم بلكه آنان به صورت پراكنده و به دور از چشم مشركان قريش و رعايت جوانب سرّى ، مكّه را ترك نمودند . دليل ما نامه‌اى است كه رسول خدا ( ص ) همراه عمرو بن

--> ( 1 ) . تاريخ الخميس ، 1 / 290 . ( 2 ) . سيره ابن هشام ، 1 / 345 ؛ سيره حلبى ، 1 / 324 ؛ تاريخ الخميس ، 1 / 288 . ( 3 ) . مستدرك حاكم ، 2 / 622 .