مگر آن كس كه مجبور شده ولى قلبش به ايمان اطمينان دارد . 6 . در جستجوى پناهگاه قريش به سياست قهرآميز خود ، در شكنجه مسلمانان بىدفاع ادامه داد . چنان كه تداوم اين وضعيت براى مسلمانان امكان‌پذير نبود . براى مسلمانان تحت شكنجه مسلّم شد كه بايد در پى پناهگاهى باشند كه آنان را در رويارويى با مشكلات و تحمل سختىها و پايدارى و مقاومت در مقابل فشارهاى دشمن استكبارى يارى دهد . از سوى ديگر استمرار اين وضعيت سرشار از مشكلات و مصائب و پر از درد و رنج موجب كاهش شديد استقبال مردم و گرايش آنان به اسلام مىگرديد . چرا كه وضعيت جديد براى آنان جز ترس و وحشت ، و شكنجه و آزار ، دستاورد ديگرى على الظاهر نداشت . از جهتى ديگر ضرورت داشت به هر طريق كه شده ضربه‌اى هر چند از نظر روانى بر روحيه استكبارى و جبروت ستمگراى قريش وارد شود تا دريابد كه مسأله دين و دين‌دارى از حدود تصوّرات و توانمندىهاى او بيرون است و بايد با واقع‌گرايى و عقلانيت بيشترى در اين باره بينديشد . اين گونه بود كه رسول خدا ( ص ) هجرت به حبشه را به عنوان يك پناهگاه مطمئن براى مسلمانان برگزيد . اين هجرت در سال پنجم بعثت بود . پيامبر اكرم ( ص ) راز انتخاب اين سرزمين را چنين بيان فرمود : در اين سرزمين پادشاهى است كه در مملكت او به كسى ستم نمىشود ، و آنجا سرزمين راستى و صداقت است و به حسن همجوارى پاىبند است . روشن است كه 1 . براى قريش ضرورى بود كه تمام تلاش‌هاى خود را براى بازگرداندن مسلمانان به كار گيرد تا همچنان حاكم و مسلّط بماند و تصميم‌گيرندهء اوّل و