برخوردار بود . 3 . اوضاع اجتماعى مردم عرب مطالعهء كتب تاريخ نشان مىدهد كه مردم عرب جاهلى از نظر اجتماعى تا چه اندازه عقب مانده بودند . ديديم كه چپاول و غارت‌گرى ، و تعصّب قبيله‌اى از ويژگىهاى عمده عرب بود . چنان كه هرگاه كسى پيدا نمىشد تا او را غارت كند ، به دوستان و حتى عموزادگان خود يورش مىبرد و آنان را قتل و غارت مىكرد . همين وضع بود كه عرب جاهلى را به قتل و زنده به گور كردن فرزندان خصوصا دختران واداشت . اين پديدهء زشت اجتماعى در قبايل تميم ، قيس ، اسد ، هذيل ، بكر بن وائل ، « 1 » ربيعه و كنده « 2 » رواج داشت . ميزان گستردگى و شيوع اين پديده را مىتوان از آيات قرآن فهميد كه مىفرمايد : وَ لا تَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ مِنْ إِمْلاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَ إِيَّاهُمْ . « 3 » و فرزندان خود را از بيم تنگدستى مكشيد ؛ ما شما و آنان را روزى مىرسانيم . وَ إِذَا الْمَوْؤُدَةُ سُئِلَتْ بِأَيِّ ذَنْبٍ قُتِلَتْ . « 4 » و هنگامى كه از دخترك زنده به گور پرسند : به كدامين گناه كشته شده است ؟ ! مطابق نظر برخى پژوهش‌گران تاريخ عرب ، اين پديده در همهء قبايل عرب رواج داشته است . « 5 »

--> ( 1 ) . بنگريد : شرح نهج البلاغه ، 13 / 174 . ( 2 ) . بنگريد : النظم الإسلامية ، 442 . ( 3 ) . انعام ( 6 ) : 151 . ( 4 ) . تكوير ( 81 ) : 8 - 9 . ( 5 ) . شرح نهج البلاغه ، 443 .