است كه از صافى گذشته باشد . 36 . حديث مردود : دربارهء خوارج و ناصبيان ، حتى شيعيان و رافضيان ، هنگامى كه با خواسته‌هاى آنان موافق‌اند و گمان مىبرند كه در خدمت اهداف آنان هستند ، گفته‌اند : روايت بدعت‌گر ، آن‌گاه كه دعوتگر نباشد و اگر دعوتگر باشد و توبه كند يا روايتش با پيوستى تقويت شود ، پذيرفته مىشود . گفته‌اند : اگر مردم را به بدعت خود دعوت كند ، اتّفاق دارند كه روايتش قبول نمىشود . « 1 » 37 . حجم بدعت : وقتى ضوابط و معيارهاى گذشته را در علاج برخى جهات قضايا كافى نديدند و از سويى روايت متّهمان به تشيع را اگر چه در صحاح آنان آمده باشد ، رد مىكردند ، به معيار ديگرى روى آوردند . در اين معيار سخن از حجم و مقدار بدعت است . لذا گفته‌اند : اگر بدعت كوچك باشد ، نقل روايت از صاحب اين بدعت جايز است و اگر بدعت بزرگ باشد ، نقل روايت از چنين بدعت‌گرى جايز نيست . بدعت بزرگ ، رفض كامل است و بدعت كوچك ، غلو در تشيّع يا تشيّع بدون غلو . « 2 » بدين ترتيب ميدان را براى روايت از برخى از عالمان خود مانند نسائى ، عبد الرزاق صنعانى و حاكم نيشابورى باز گذاشتند كه به خاطر نقل فقط يك روايت در فضيلت على ( ع ) يا طعن معاويه متّهم به تشيّع شده‌اند . 38 . راويان بخارى و مسلم : فقط يك مشكل باقى مىماند و آن روايت

--> ( 1 ) . علوم الحديث ، 103 - 104 ؛ الباعث الحثيث ، 99 ؛ ارشاد الفحول ، 51 ؛ فتح البارى ( مقدمه ) ، 459 ؛ معرفة علوم الحديث ، 135 ؛ الخلاصة فى اصول الحديث ، 965 ؛ المجرحون ، 1 / 168 ؛ الكفاية فى علم الروايه ، 121 ؛ 123 ؛ 126 - 128 ؛ قواعد فى علوم الحديث ، 230 - 231 ، 402 ، 204 ؛ تدريب الراوى ؛ 1 / 325 . ( 2 ) . لسان ميزان ، 1 / 9 - 110 ؛ ميزان الاعتدال ، 1 / 30 .